Op Mandeladag 2018 sal Suid-Afrikaners regoor die wêreld, wie voormalige President Mandela se visie deel om ‘n verskil aan die lewens van ander te maak, hul tyd toewy aan verskeie aktiwiteite en projekte om die wêreld ‘n beter plek te maak. 

In die woorde van voormalige President Mandela, “Ons moet die waardigheid van die mense van Afrika en die ontwikkelende wêreld herstel en herbevestig. Die uitwissing van armoede moet een van die wêreld se belangrikste prioriteite wees. Ons moet met nuwe oortuiging weet dat ons almal ‘n gemeenskaplike mensdom deel en dat ons diversiteit in die wêreld die krag vir ons toekoms is.”

Môre vier ons die 100ste herdenking van Nelson Mandela se geboorte.

Hy word tereg erken deur die hele wêreld as een van die grootste leiers van die laaste deel van die 20ste eeu – en hy was sekerlik een van die indrukwekkendste mense wat ek tydens my lang politieke loopbaan ontmoet het. Hy het enorme sjarme, charisma en die natuurlike selfversekering van ‘n gebore aristokraat gehad. Hy het staalagtige selfdissipline en vasberadenheid gehad wat hy gedurende die lang en bitter jare van sy gevangenisstraf verkry het. Bo alles het hy ‘n onwrikbare verbintenis tot die doelwitte van die ANC en tot die vestiging van ‘n nie-rassige demokratiese Suid-Afrika gehad.

Die FW de Klerk Stigting verwelkom die Konsitusionele Hof se beslissing in My Vote Counts NPC v Minister of Justice and Correctional Services and Another. Die beslissing, wat ‘n vroeëre beslissing van die Wes-Kaapse Hoë Hof bevestig, stel dit duidelik dat die onbeheerse finansiering van politieke partye of individue wat verkiesbaar is vir ‘n politieke amp, geen plek het binne ‘n grondwetlike demokrasie wat gegrond is op die waardes van deursigtigheid en verantwoordbaarheid nie. 

Die beslissing versterk die kiesers se reg om ingeligte politieke besluite te neem deur te vereis dat die inligting betreffende die private finansiering van politieke partye en onafhanklike kandidate aangeteken, bewaar en redelikerwys beskikbaar moet wees. Die bepalings van die Promotion of Access to Information Act 2 of 2000 (PAIA), wat politieke partye en onafhanklike kandidate uitsluit, is ook ongeldig verklaar. Die ongeldigheidsbevel is wel vir 18 maande opgeskort ten einde die Parlement in staat te stel om PAIA reg te stel en dit in ooreenstemming met die beslissing te bring. Dit beteken dat dit hoogs waarskynlik is dat politieke partye in die nasionale en provinsiale verkiesings van 2019 deur ‘n gewysigde PAIA bestuur sal word. Suid-Afrika se demokrasie sal net daarby kan baat.

Die FW de Klerk Stigting het, soos duisende ander organisasies en individuele Suid-Afrikaners, sy menings aan die portefeuljekomitee voorgelê oor die wysiging van artikel 25 van die Grondwet ten einde onteiening sonder vergoeding (OSV) moontlik te maak. Die Stigting ag die vraag van kardinale belang vir die toekoms van Suid-Afrika – nie net betreffende die noodsaaklike vereiste vir ‘n suksesvolle proses van grondhervoming nie, maar ook vir die toekoms van eiendomsregte en gevolglik die toekomstige vooruitsig vir die ekonomie, asook vir die toekoms van rasseverhoudings in Suid-Afrika.

Saam met verskeie gerespekteerde regsgeleerdes, met inbegrip van wyle Arthur Chaskalson CJ, asook die Hoë Vlak-paneel wat deur die Parlement aangewys is, glo die Stigting dat dit nie nodig is om wysigings aan artikel 25 van die Grondwet te bring ten einde grondhervorming te verwesenlik en eiendomsregte na alle Suid-Afrikaners uit te brei. 

Die FW de Klerk Stigting veroordeel die aanval deur die Adjunkpresident van die EVV, Floyd Shivambu, op Ismail Momoniat tydens ‘n vergadering van die Komitee oor Finansies op 5 Junie 2018. Dit wys net weereens op die misbruik van parlemenêre voorregte en meer beduidend, die raspolitiek van die EVV.  

Shivambu het beswaar gemaak teen die teenwoordigheid van die Tesourie se Adjunkdirekteur-generaal Ismail Momoniat by die vergadering. Hy het gevra hoekom direkteur-generaal Dondo Mogajane nie verskyn het nie, en tot die gevolgtrekking gekom dat dit Afrikane se “verteenwoordigendheid” ondermyn het. Hy het so ver gegaan om te sê dat Momoniat se teenwoordigheid Afrika-leierskap ondermyn het. ‘n EVV-verklaring het Shivambu se opmerkings bevestig, “Momoniat het geen agting vir swart, veral Afrika-leierskap in die Nasionale Tesourie nie. Dit sluit in sy disrespek van die direkteur-generaal en Afrika-ministers en -adjunkministers. Vir hom is leierskap wat respek verdien, slegs dié van Indiër-, bruin- of wit-oorsprong. In feitlik alles wat die Nasionale Tesourie doen, skryf Momoniat voor.”

Die FW de Klerk Stigting verwelkom die aanvaarding van die Wysigingswetsontwerp op Openbare Oudit (die Wetsontwerp) deur die Nasionale Vergadering op 29 Mei 2018. Die Wetsontwerp ken meer magte aan die Kantoor van die Ouditeur-Generaal (OG) toe om wanadministrasie doeltreffend aan te pak. Die Wetsontwerp sal die OG in staat stel om negatiewe bevindings in sy verslae na ondersoekende liggame op alle vlakke van die regering, asook instellings in staatsbesit, te verwys. 

Die spesifieke verwysings sal die Kantoor van die OG toelaat om ernstige onreëlmatighede na die owerhede te verwys, met inbegrip van die Nasionale Vervolgingsgesag, asook die Openbare Beskermer, ten einde geld wat weens nie-nakoming van die Wet op Openbare Finansiële Bestuur verkwis is, te verhaal van rekeningkundige beamptes. Dit sluit in bedrog, diefstal of enige oortredings van vertrouensplig.