Die onlangse onthullings oor die #GuptaEmails wat uitgelek is, suggereer dat die prominente Gupta-familie op verskeie individue spioeneer het, met inbegrip van die voormalige Minister van Finansies, Trevor Manuel; sy vrou en Hoof Uitvoerende Beampte van ABSA, Maria Ramos; EFF-leier, Julius Malema en die base van FirstRand, Laurie Dippenaar en GT Ferreira. Hulle het ook toegang gehad tot inligting oor hul reisbewegings. Terwyl die motiewe vir die spioenasie op Manuel en Malema onduidelik is, suggereer berigte dat die spioenasie op die res uitgevoer is as gevolg van die Guptas se belangstelling om ‘n Suid-Afrikaanse bank te koop. Indien dit wel die geval is, is verskeie wette moontlik oortree.

Die Sentrum vir Grondwetlike Regte (SGR) verwelkom die uitspraak wat gister deur die Konstitusionele Hof gelewer is in UDM v Speaker of the National Assembly and Others,  waarin die Hof dit duidelik gestel dat die Reëls van die Parlement, in ooreenstemming met die Grondwet, voorsiening maak vir ‘n geheime stemming wat mosies van wantroue in die President betref. 

Dit is belangrik dat die Hof die betekenis van Suid-Afrika as grondwetlike demokrasie duidelik gestel het – dat “bestuursstrukture geskep word om lewe in ons kollektiewe aspirasies te blaas.” Die besluit beklemtoon dat lede van die Nasionale Vergadering, asook die President, ‘n eed afgelê het, wat ‘n ernstige verbintenis is tot die handhawing van die Grondwet namens die mense van Suid-Afrika. ‘n Openbare amp is ‘n groot verantwoordelikheid – en moenie vir die bevordering van persoonlike of sektariese belange gebruik word nie. Ten spyte van die enorme mag van ‘n openbare amp, is dit altyd onderhewig aan wigte en teenwigte. Gevolglik is ‘n mosie van wantroue in die President een sodanige wyse om die hoof van die nasie se Uitvoerende Gesag aanspreeklik te hou.

Die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (SAUK) het vandag aangekondig dat die voormalige Hoof Bedryfsbeampte, Hlaudi Motsoeneng, afgedank is by die openbare uitsaaier. Dit volg op die SAUK se tussentydse raad se aanvaarding van die voorsitter van die tugkomitee se aanbeveling dat hy afgedank word. Motsoeneng is aangekla van en skuldig bevind dat hy die SAUK in oneer gebring het en onherstelbare skade aan sy werknemer gerig het nadat hy die bepalings van sy skorsing geskend het. Die beslissing volg op ‘n uitgerekte verhoor, wat Motsoeneng telkemale probeer uitstel het. 

Die Suid-Gautengse Hoë Hof het onlangs beslis, onder andere, oor die bepalings betreffende aanhouding in polisieselle. Die Mathe v the Minister of Police-saak was ‘n aansoek om skadevergoeding as gevolg van die trauma wat deur die eiser aan die hand van die SA Polisiediens ervaar het. Alhoewel dit ‘n eis om skadevergoeding was, is belangrike grondwetlike vrae geopper. 

‘n Opsomming van die feite van die saak: die eiser en haar vriende is in hegtenis geneem op ‘n klag van prostitusie nadat hulle gevind is waar hulle in die vroeë oggendure buite ‘n petrolstasie gesit en wag het vir openbare vervoer. ‘n Ongemerkte polisiemotor het opgedaag, en polisiebeamptes in gewone klere het hulle in hegtenis geneem sonder om hulle eers in kennis te stel van hul regte kragtens artikel 35(1) van die Grondwet. Hierdie bepaling hou verband met die regte van diegene wat in hegtenis geneem is vir ‘n beweerde kriminele oortreding, en sluit in die reg om oor hul regte ingelig te word. Die beamptes het ook versuim om hul identiteit as polisiebeamptes bekend te maak voordat die vroue in die motor geboender is. Daar was ‘n kort woordewisseling voordat hulle na die polisiestasie is, en in wese is die vroue in hegtenis geneem slegs omdat hulle vroue was wat buite ‘n petrolstasie gesit het in die middel van die nag.