Die finale verslag van die Presidensiële Adviespaneel oor Grondhervorming en Landbou, wat op 28 Julie aan die publiek bekend gemaak is, wek reeds onsekerheid en kommer oor die toekoms van landbou en eiendomsreg in Suid-Afrika. Twee van die 10 lede van die paneel, Dan Kriek, die president van Agri SA, en Nick Serfontein, ‘n kommersiële boer, het ‘n minderheidsverslag uitgereik wat die belangrikste aanbevelings van die paneel verwerp.

Die paneel is in September 2018 deur President Ramaphosa aangestel om “’n verenigde beleidsperspektief te gee oor grondhervorming ten opsigte van grondherstel, die herverdeling van grond en grondhervorming”. Daar is ook gevra om verslag te doen oor die omstandighede waarin onteiening sonder vergoeding (OSV) toegepas moet word, en die prosedures en instellings wat by die implementering daarvan betrokke moet wees.

Dis nou reeds ou nuus dat voormalige president Zuma verlede week voor die Zondo-kommissie verskyn. Dit het gelyk asof hy óf aan ernstige geheueverlies lei, óf geen mening oor die meeste sake het nie. 

Maar benewens hierdie nuus, is daar ‘n ander vraag waarmee die meerderheid regdenkende en bekommerde Suid-Afrikaners worstel en waarmee baie kundiges daagliks gekonfronteer word.  Is President Ramaphosa besig om die stryd om die land om te keer, te wen? Is hy aan die wen in sy stryd om die land en veral die staat te hervorm, uit die kloue van die Zuptas te red, die ekonomie te help herstel en die land op ‘n vaste koers te plaas?

Op 11 Julie het President Cyril Ramaphosa die ontplooiing van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag (SANW) se eenhede goedgekeur om die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) te help om onaanvaarbare vlakke van geweld op die Kaapse Vlakte te bekamp. Die vraag is of hierdie optrede toepaslik is en of dit doeltreffend sal wees.

Daar is geen twyfel oor die erns van die situasie nie: 2 302 mense is gedurende die eerste ses maande van 2019 in Kaapstad vermoor. Dit verteenwoordig ‘n moordsyfer van meer as 100/100 000 – vergeleke met 33/100 000 vir Suid-Afrika en 6/100 000 vir die wêreld. Dit gee Kaapstad een van die hoogste moordsyfers ter wêreld.

Hierdie reeds betreurenswaardige situasie is verder vererger oor die naweek van 5 en 6 Julie 2019, toe 13 mense gewelddadig dood is in die township Philippi-Oos, geleë op die berugte Kaapse Vlakte in Kaapstad. Van die wat dood is, was ses vroue wat wreedaardig doodgeskiet is by ‘n woning in die Marcus Garvey-omgewing. Nog drie jongmense, tussen die ouderdomme van 17 en 25, is by ‘n vriend se huis doodgeskiet. Na die sterftes het inwoners van Philippi-Oos, die meeste van hulle vrouens, na die polisiekantoor van die buurt gestap om meer effektiewe polisie-optrede te eis.

Twee sake in die media het die afgelope week die oog gevang. 

Suid-Afrika se grootste hoenderprodusent, Astral, het in die openbaar bekend gemaak dat sy hoenderaanleg in Standerton nie meer genoeg water van die plaaslike Munisipaliteit Lekwa (Standerton) kry nie. Hierdie aanleg is die grootste op die kontinent en slag weekliks twee miljoen hoenders. Daarby is Astral se voermeule in Standerton ook die grootste op die kontinent – een wat onlangs ten duurste gebou is na skriftelike versekerings deur die Munisipaliteit dat daar voldoende water en elektrisiteit sal wees. Die rede vir gebrek aan watervoorsiening aan die grootste werkgewer in die dorp, is die volgehoue gebrekkige en swak instandgehoude waterinfrastruktuur – pompe en pypleidings waarmee water uit die Vaalrivier 8 km ver gepomp behoort te word. 

Die Gautengse LUR van onderwys, Andrek Panyaza Lesufi, is ‘n interessante man. ‘n Groot deel van die veral swart bevolking dink die wêreld van hom. Hy is ‘n LUR wat “op sy pos” is, en word gesien en gehoor waar daar ook al moeilikheid in die Gautengse skoolstelsel is. Hy is gereeld in die media en hou een maal ‘n week ‘n mediakonferensie – gewoonlik op ‘n Sondagmiddag by sy huis. Hy is selfs genoem as ‘n opvolger van die huidige Minister van Basiese Onderwys, Angie Motshekga. ‘n Ander deel van veral die wit (en Afrikaanse bevolking) is van mening dat hy ‘n oorlog teen Afrikaans as onderrigtaal in skole voer – en sommer op die koop toe anti-wit sentimente het.

‘n Mens kan die moedeloosheid van die Suid-Afrikaanse bevolking en spesifiek Afrikaanssprekendes amper aanvoel.  Onder die redes hiervoor is ‘n skynbare ongekende toename in die vlaag van plaasaanvalle en -moorde, Ace Magashule-hulle wat met die Reserwebank foeter en moeilikheid met infrastruktuur en wanfunksionele munisipaliteite op amper elke dorp. En dan help die Proteas se geploeter by die Wêreldbekertoernooi ook nie! En die vraag op baie se lippe is “Wat doen Cyril hieraan? Hy is mos nou die President!”

En dis gedeeltelik waar – ons President is partypolities op ‘n beter plek as ‘n jaar gelede. Hy het sy oorwinning by Nasrec (van 53%) opgevolg met ‘n 57.5% oorwinning by die stembus in Mei. Hy is nie meer ‘n “tussentydse” President nie, maar een wat sy party tot ‘n oorwinning gelei het (en waarskynlik eiehandig van ‘n neerlaag gered het). Hy het die Kabinet verklein en van al die groot Zuptaskurke ontslae geraak. Hy het (amper soos ‘n Madiba van ouds) belowe om ‘n President vir al die mense van Suid-Afrika te wees en nie net vir die ANC nie. Maar ongelukkig beteken dit alles nie dat hy onaantasbaar is en kan doen wat hy wil nie. Daar is ‘n paar remblokke aan sy been. En om te verstaan wat nou aan die gebeur is, moet mens weet wat hierdie remblokke is.