Die pas aangestelde Minister van Kommunikasie, Nomvula Mokonyane, het aangedui dat sy en haar departement regsadvies inwin betreffende ‘n aansoek om appèl wat laat verlede jaar deur haar voorganger, Mmamoloko Kubayi-Ngubane, by die hoë hof ingedien is. Dit hou verband met die aansoek van SOS Coalition en Right2Know Campaign, wat vra dat die hof die omvang bepaal van die Minister se magte oor die funksies van die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (SAUK). In Oktober 2017 het die Hoë Hof in Pretoria beveel dat die Memorandum van Inkorporasie (MVI), wat aan die Minister uitgebreide magte verleen om by die funksionering van die SAUK in te meng, ongeldig is aangesien dit nie die onafhanklikheid van die openbare uitsaaier beskerm nie. Sommige van die magte wat uitgewys is, is dié van die aanstelling en afdanking van senior uitvoerende beamptes, die Minister se veto-magte betreffende aanstellings, asook die Minister se magte om alle direkteure te verwyder. Hierdie beslissing het die beginsels van deursigtigheid en openheid herbevestig, wat ‘n noodsaaklikheid in Suid-Afrika se demokrasie is.

Met gerugte wat die rondte doen oor die President se vertrek uit sy amp wat op hande is, is dit belangrik om daarop te let dat die President sy amp kan verlaat deur “herroep” te word, in ‘n staat van beskuldiging geplaas te word, of indien ‘n mosie van wantroue teen hom aanvaar word. Elk van die verskillende prosesse hou verskillende gevolge in. Hier volg ‘n opsomming van wat kan volg, afhangend van hoe die President sy amp sal verlaat.

“Herroeping”

Ingevolge die regerende party se politieke taalgebruik verwys “herroeping” na die regerende party se Nasionale Uitvoerende Komitee (NUK) wat besluit dat die President uit die amp moet tree. Indien die President aan die besluit sou voldoen, sou dit gevolg word deur die President se bedanking. ‘n Bedanking kragtens Suid-Afrika se Grondwet geld as ‘n “vakature in die kantoor van die President”. Gevolglik beklee die Adjunkpresident die kantoor van die President, met al die verantwoordelikhede, bevoegdhede en funksies van die kantoor. Die Grondwet bepaal voorts dat ‘n persoon wat die vakature in die kantoor van die President vul, slegs die ampstermyn van die President voltooi, sonder dat dit as ‘n termyn beskou word. Dit laat so ‘n tussentydse president vry om die kantoor vir nog twee termyne te beklee, indien hy of sy verkies word.

3 Desember word jaarliks gevier as Internasionale Dag vir Persone met Gestremdhede (IDPG). Dit word deur die Verenigde Nasies (VN) bevorder sedert 1992. Dit het ten doel om die regte en welstand van persone met gestremdhede in alle sfere van die samelewing en ontwikkeling te bevorder, asook om bewusmaking te skep oor die situasie waarin lede van hierdie groep hulle bevind, in elke sfeer van die politieke, maatskaplike, ekonomiese en kulturele lewe. Die tema verskil jaarliks, en vanjaar is dit “Transformasie na ‘n volhoubare en sterk samelewing vir almal”. In Suid-Afrika is 3 Desember ook die begin van die maand vir die bewusmaking van gestremdheid.

#myrighttohealth

Op Vrydag, 1 Desember 2016 vier die wêreld êreld- die dag vir internasionale eenheid om bewusmaking te skep oor die internasionale stryd teen hierdie epidemie. Die Verenigde Nasies se veldtog vir Wêreld Vigsdag vir 2017 fokus op die reg op gesondheid en het ten doel om ondersoek in te stel na die spesifieke hindernisse wat mense oor die wêreld in die gesig moet staar om hierdie reg uit te oefen. Die reg op gesondheid – soos verskans in die International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (ICESCR), en wat gewaarborg word in artikel 27 van die Grondwet – het geen betekenis indien daar nie toegesien word dat omstandighede wat aan hierdie regte uitvoering gee, in plek is nie, soos voldoende sanitasie, behuising en toegang tot geregtigheid. Volgens die veldtog moet die reg op gesondheid en toegang tot gehalte gesondheidsorg toeganklik en beskikbaar vir almal wees ten einde die Vigs-epidemie te beëindig. ‘n Inspirerende veldtog – maar hoe beskikbaar en toeganklik is gesondheidsorg vir jong vroue in Suid-Afrika, wat steeds deur die krake val?