Op 16 Junie vier ons Jeugdag ter herinnering van die jongmense wat op daardie dag in 1976 opgestaan het teen ongeregtigheid en ongelykheid en die hoogste prys betaal het vir dít waarin hulle geglo het. In ooreenstemming met die Aanhef tot die Grondwet is hierdie dag ongetwyfeld ’n huldeblyk aan die jeug wat geveg en gely het vir geregtigheid en vryheid in ons land. Jeugdag gaan egter nie net oor die verlede nie, maar ook oor vandag sowel as die toekoms. Dit is ’n viering van ons Grondwet en die waardes, regte en vryhede wat ons vandag geniet. Dit is ‘n huldeblyk aan almal wat gestreef het na – en vandag steeds bou aan – ’n regverdige en demokratiese samelewing. Dit behoort te gaan oor ’n toekoms waarvoor die jeug van vandag, net soos die res van die samelewing, vandag reeds verantwoordelik is.

Die Konstitusionele Hof het op 3 Oktober 2013 ’n aansoek om appèl teen ’n beslissing van die Appèlhof gedeeltelik gehandhaaf, wat uiters belangrik is vir die Suid-­Afrikaanse onderwys, skoolbeheerliggame, asook enkelmedium-­staatskole.

Die aangeleentheid het betrekking gehad op die bepaling van die vraag oor wie die laaste sê het wanneer toelatingsbeleide in staatskole vasgestel word: skole en hul skoolbeheerliggame, of provinsiale departemente van onderwys?

Verlede week het die Konstitusionele Hof uitspraak gelewer waarin dit ’n aansoek om appèl van die Appèlhof van die hand gewys het en twee Vrystaatse hoërskole beveel het om hul beleide ten opsigte van swangerskap te heroorweeg. Die saak het ook gewys op die magte van ’n hoof van die provinsiale departement van onderwys (HDO) om instruksies aan skoolhoofde van openbare skole te gee om in stryd met skoolbeleide op tree wat deur die beheerliggame van sodanige skole aanvaar is.

Tydens ’n onlangse lesing aan die Universiteit van Johannesburg het Jeremy Gauntlett aangevoer dat sekere bepalings in die Wysigingswet op Hoër Onderwys-­ en Opleidingswette, Wet 23 van 2012 (die Wet), heel moontlik ongrondwetlik is. Volgens hom kan die Wet grondwetlik beveg word aangesien die beginsels wat daarin vervat word baie vaag is, dit op onregverdigbare wyse die reg op akademiese onafhanklikheid skend; en dit die reg op regverdige administratiewe optrede skend. Gauntlett hou vol dat die Wet vaag is aangesien “verskeie bepalings in die Wysigingswet ’n ongebonde diskresie aan die Minister toeken, veral dié wat voorsiening maak vir die aanstelling van ’n administrateur”. Daarbenewens doen die Wysigingswet inbreuk op akademiese vryheid, op ’n wyse wat nie ingevolge artikel 36 van die Grondwet geregverdig kan word nie”. Laastens het hy aangevoer dat “’n hele paar ander tekortkominge in die Wysigingswet dit ook aanvegbaar maak op grond van die grondwetlike reg op regverdige administratiewe optrede”.