Ondersteun die werk van die FW de Klerk Stigting
Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org of skandeer die QR-kode hieronder.
FW DE KLERK STIGTING SE VOORLEGGING OOR DIE WYSIGINGSWETSONTWERP OP WATERDIENSTE
Uitgereik deur Ismail Joosub namens die FW de Klerk Stigting op 02/03/2026
Die FW de Klerk Stigting het omvattende skriftelike kommentaar oor die Wysigingswetsontwerp op Waterdienste, 2025, by die Parlement se Portefeuljekomitee oor Water en Sanitasie ingedien. Die voorlegging steun die Wetsontwerp se kern-doel om regulering en aanspreeklikheid in die watersektor te versterk, terwyl doelgerigte wysigings voorgestel word om volle belyning met die Grondwet en die raamwerk vir samewerkende regering te verseker.
Suid-Afrika se waterkrisis het ’n sistemiese vlak bereik. Nasionale ouditbevindinge toon wydverspreide infrastruktuurverval, onveilige drinkwater in baie munisipaliteite en miljarde rand wat jaarliks deur lekkasies en wanbestuur verlore gaan. In sy Staatsrede van 2026 het die President erken dat wateronderbrekings nou onder die ernstigste daaglikse uitdagings tel waarmee gemeenskappe te kampe het, en bevestig dat swak munisipale beplanning en instandhouding kern-oorsake is. Wetgewende hervorming om bevoegdheid en gevolgbestuur in waterdienste te verbeter, is dus beide noodsaaklik en dringend.
Die Stigting steun die instelling van ’n nasionale lisensiëringstelsel vir waterdiensverskaffers, asook sterker afdwingingsbevoegdhede waar dienste ineenstort. Hierdie maatreëls kan professionele standaarde verhoog, ongekwalifiseerde operateurs verhoed om noodsaaklike infrastruktuur te bestuur, en die grondwetlike reg op toegang tot voldoende water beskerm. Die voorlegging waarsku egter dat sekere bepalings die risiko inhou om oormatige regulatoriese beheer op nasionale vlak te sentraliseer, en die grondwetlike outonomie van munisipaliteite kan ondermyn indien dit nie noukeurig beperk en prosedureel beskerm word nie.
Gevolglik doen die Stigting ’n beroep op duidelike lisensiëringskriteria, billike appèl- en hersieningsmeganismes, deursigtige afdwingingsprosesse, en gestruktureerde nasionale en provinsiale ondersteuning vir munisipaliteite met kapasiteitstekorte. Hierdie verfynings sal verseker dat die Wetsontwerp munisipale waterlewering versterk eerder as verdring, terwyl samewerkende regering en administratiewe geregtigheid behoue bly.
Ismail Joosub, Bestuurder: Grondwetlike Bevordering by die FW de Klerk Stigting, het gesê: “Suid-Afrika se waterkrisis is nie hoofsaaklik ’n krisis van skaarste nie, maar van regering en bestuur. Ferm toesig en duidelike gevolge is noodsaaklik om mense se grondwetlike reg op water te beskerm, maar hervorming moet bekwame munisipaliteite bou, nie omseil nie. Die reg moet aanspreeklikheid herstel sonder om die grondwetlike argitektuur wat dienslewering aan plaaslike regering toewys, te verswak.”
Die Stigting sal poog om mondelinge voorleggings te lewer indien parlementêre verhore belê word.
Klik hier om die volledige voorlegging te lees.

KOALISIESTABILITEIT MAG NIE WERKSEKERHEID VIR BURGEMEESTERS WORD NIE
Terwyl Suid-Afrika ’n nuwe era van munisipale koalisieregering betree, mag politieke stabiliteit nie ten koste van verantwoording en dienslewering geskied nie. Die voorgestelde Wysigingswetsontwerp op Munisipale Strukture poog om gereelde veranderinge in burgemeestersleierskap te beperk, maar wek kommer dat swak presterende burgemeesters teen ondersoek beskerm kan word. Koalisiestabiliteit moet uiteindelik demokratiese toesig versterk, doeltreffende regering verseker en munisipale leiers aanspreeklik hou teenoor die gemeenskappe wat hulle dien.

RASIONALISERING VAN HOWE: OM GEREGTIGHEID NADER AAN DIE MENSE TE BRING
Suid-Afrika se rasionalisering van howe het ten doel om toegang tot geregtigheid te verbeter deur Hooggeregshofdienste nader aan gemeenskappe te bring, vervoerkoste te verminder en agterstande in hofsake aan te spreek. Hierdie artikel ondersoek die grondwetlike belang van toeganklike howe, regterlike kapasiteit, verpligte mediasie en die regering se planne om die regstelsel landwyd te versterk.

FW DE KLERK STIGTING DOEN ’N BEROEP OP VREEDSAME PLAASLIKE REGERINGSVERKIESINGS
Die FW de Klerk Stigting doen ’n beroep op vreedsame plaaslike regeringsverkiesings en veroordeel geweld en intimidasie teen kandidate, veldtogwerkers en kiesers. Elke burger moet hul grondwetlike politieke regte vrylik en sonder vrees kan uitoefen. Politieke leiers, wetstoepassers en kiesers het almal ’n rol om te speel om vrye, regverdige en vreedsame verkiesings te beskerm