Inleiding

Elke September, gedurende Erfenismaand, vier Suid-Afrikaners hul uiteenlopende kulture, gelowe en tale. Erfenisdag, beter bekend as “Nasionale Braaidag”, is ‘n tyd om ons diverse erfenisse te vier, maar ook dit wat ons almal saam Suid-Afrikaners maak.

Diversiteit as ‘n meganisme vir maatskaplike samehorigheid

Die beskerming van diversiteit is een van die kernkenmerke van ‘n vrye en oop samelewing en, as deel van Suid-Afrika se beslissende breuk met die verlede, bevorder en vier die Grondwet diversiteit.

Die Grondwet se aanhef begin met die woorde: “Ons, die mense van Suid-Afrika…Glo dat Suid-Afrika behoort aan almal wat daarin woon, verenig in ons verskeidenheid.” Dit gaan vervolgens verder deur grondwetlike erkenning aan hierdie diversiteit te verleen deur verskeie kulturele, godsdienstige en taalregte te beskerm, soos in die tabel hieronder uiteengesit, asook deur onbillike diskriminasie te verbied (artikels 9(3) en 9(4)).

Die Grondwet gaan selfs verder deur instellings te skep om hierdie regte te beskerm: die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad (“PanSAT”) in artikel 6(5) en die Kommissie vir die Bevordering en Beskerming van die Regte van Kultuur-, Godsdiens- en Taalgemeenskappe (“die KGT-Regtekommissie”) in artikel 185.

Waarom diversiteit saak maak – Maatskaplike samehorigheid

Soos Suid-Afrika se geskiedenis duidelik toon, verdeel uitsluiting en hou dit ‘n prys in, waarvan ons as nasie steeds die rekening betaal. Hoë vlakke van ongelykheid en werkloosheid versterk sosiale uitsluiting en ondermyn steeds vertroue onder burgers, sowel as tussen burgers en instellings.

Suid-Afrika moet van ‘n gefragmenteerde samelewing na ‘n verenigde nasie ontwikkel. Sulke eenheid, of maatskaplike samehorigheid, ontstaan nie vanself nie, veral nie in ‘n land met ons verdelende verlede nie. Eenheid ontwikkel gedeeltelik wanneer mense glo dat wie hulle is (naamlik hul identiteite) erken, gerespekteer en beskerm word. Met ander woorde, wanneer hulle toegelaat word om hul plek in die son in hul eie land te hê.

Dit is waarom diversiteit saak maak, want dit skep eenheid deur inklusiwiteit. Wanneer alle Suid-Afrikaners voel dat hulle die reg het om in hul eie land te behoort, wanneer hulle almal ingesluit voel in die politieke, ekonomiese en sosiale lewe van die land, is hulle meer geneig om op ‘n konstruktiewe wyse aan demokratiese instellings deel te neem en om eenheid en samehorigheid as nasie te ontwikkel.

Waarom diversiteit saak maak – Ekonomiese groei

Diversiteit skep ook volledige ekonomiese waardekettings wanneer ons ons uiteenlopende kulturele en taalkundige bates benut om sakegeleenthede te ontsluit. Byvoorbeeld, ‘n Afrikaanse televisieprogram het reeds ‘n bestaande gehoor, met ander woorde ‘n mark, en sou werkgeleenthede skep vir draaiboekskrywers, stelbouers, akteurs, klankingenieurs, kameroperateurs, videoredigeerders en vele meer.

Dieselfde geld vir ‘n isiXhosa-koerant. Daar bestaan reeds ‘n mark daarvoor, en dit sou werkgeleenthede skep vir joernaliste, redakteurs, fotograwe, grafiese ontwerpers, vertalers, proeflesers, advertensieverteenwoordigers, skeppers van digitale inhoud en verspreidingspersoneel.

Soortgelyke geleenthede bestaan regoor Suid-Afrika se tale en kulture.

Ons sien dus dat diversiteit waarde skep wat veel verder strek as bloot uitdrukking alleen. Wanneer diversiteit as ‘n ekonomiese bate erken word, word dit ‘n dryfkrag vir sowel sosiale insluiting as volhoubare groei. Op hierdie wyse funksioneer kulturele en taalkundige diversiteit nie net as ‘n grondwetlike reg nie, maar ook as ‘n ekonomiese waardeketting wat bydra tot innovasie, veerkragtigheid en nasionale voorspoed.

Slot

Min lande beskik oor ons unieke kombinasie van tale, kulture, tradisies, geloofsgemeenskappe, vaardighede, geskiedenisse en sosiale ervarings. Tog word hierdie diversiteit onvoldoende benut en dikwels verkeerdelik as ‘n bron van verdeeldheid beskou.

Suid-Afrikaners moet verder beweeg as die blote verdraagsaamheid van ons diversiteit en dit eerder vier, omdat ons dit as ‘n middel tot eenheid en ekonomiese voorspoed beskou. Dit sal ons in staat stel om ‘n samelewing te bou wat nie net meer verenig en regverdig is nie, maar ook meer voorspoedig en volhoubaar vir toekomstige geslagte.