Die FW de Klerk Stigting neem kennis van ICASA se onlangse verklaring dat volle erkenning van ekwiteitsekwivalente beleggingsprogramme in die telekommunikasiesektor ingevolge die huidige Wet op Elektroniese Kommunikasie van 2005, wetgewende wysigings sal vereis. Hierdie standpunt, saam met Minister Solly Malatsi se uitgesproke voorneme om sulke wysigings na te streef, dui op ’n dieperliggende probleem as bloot ’n enkele regulatoriese dispuut. Dit wys op ’n gebrek aan samehang tussen wetgewing en beleid wat Suid-Afrika nie langer kan bekostig nie. Namate die land nader beweeg aan die plaaslike regeringsverkiesings van 4 November 2026, is digitale toegang nie meer ’n randkwessie nie. Dit raak dienslewering, openbare deelname, onderwys, plaaslike aanspreeklikheid en ekonomiese insluiting direk.

Die Stigting beklemtoon dat transformasie nie onderhandelbaar is nie. Die Grondwet laat regstellende maatreëls toe wat daarop gemik is om mense wat deur onbillike diskriminasie benadeel is, te bevorder, en die Konstitusionele Hof het in Minister of Finance v Van Heerden duidelik gemaak dat sulke maatreëls werklik gelykheid moet bevorder. Die Wet op Breëbasis Swart Ekonomiese Bemagtiging (B-BSEB) van 2003 strek self veel verder as bloot beperkte eienaarskapsoordrag. Die wet se doelwitte sluit uitdruklik in dat toegang tot infrastruktuur, vaardighede en geleenthede vir landelike en plaaslike gemeenskappe uitgebrei moet word, terwyl artikel 10 vereis dat staatsorgane en openbare entiteite, sover dit redelikerwys moontlik is, relevante kodes van goeie praktyk moet toepas wanneer lisensiekriteria bepaal word. Die IKT-sektorkode, wat ingevolge dié wet uitgereik is, het ten doel om die digitale kloof te help oorbrug en maak uitdruklik voorsiening vir ekwiteitsekwivalente programme vir multinasionale maatskappye.

Die probleem is dus nie transformasie nie. Die probleem is ’n gebrek aan samehang. Wanneer die wetgewing in een rigting wys, sektorkodes in ’n ander rigting beweeg en regulasies nie daarmee belyn is nie, lei dit tot onsekerheid, vertragings en uiteindelik ’n openbare koste wat deur gewone Suid-Afrikaners gedra word. In Affordable Medicines v Minister of Health het die Konstitusionele Hof beslis dat regulering rasioneel verbind moet wees aan ’n geldige regeringsdoelwit. Artikel 195 van die Grondwet vereis verder dat openbare administrasie doeltreffend, verantwoordbaar en ontwikkelingsgerig moet wees. ’n Raamwerk wat wettige belegging vertraag, landelike verbinding stadiger maak en meetbare bemagtigingsuitkomste belemmer, strook nie met goeie grondwetlike regering nie.

Ismail Joosub, Bestuurder van Grondwetlike Bevordering by die FW de Klerk Stigting, het gesê: “Suid-Afrika staan nie voor ’n keuse tussen transformasie en konnektiwiteit nie. Die werklike keuse is tussen simboliese nakoming en werklike bemagtiging. Die Grondwet steun dit wat tasbaar, meetbaar en voordelig is vir mense wat steeds van geleenthede uitgesluit word.”

Christo van der Rheede, Uitvoerende Direkteur van die FW de Klerk Stigting, het gesê: “In die aanloop tot die plaaslike regeringsverkiesings behoort die land ’n eenvoudige vraag te vra: Help ons regulatoriese raamwerk om gemeenskappe, skole, klinieke en plaaslike ekonomieë op ’n wettige en bemagtigende wyse te verbind? Indien die antwoord nee is, moet die wetgewing dringend en met die nodige grondwetlike erns geharmoniseer word.”

Die FW de Klerk Stigting doen daarom ’n beroep op die regering en die Parlement om hierdie wanbelyning sonder verdere vertraging reg te stel. Suid-Afrika het ’n telekommunikasieraamwerk nodig wat transformasie bevorder, wettigheid beskerm en praktiese insluiting moontlik maak. Landsburgers behoort nie die prys van regulatoriese teenstrydighede te betaal nie.