Ondersteun die werk van die FW de Klerk Stigting
Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org of skandeer die QR-kode hieronder.
FW DE KLERK STIGTING STEL DIE PLAASLIKE REGERING-VERSLAGKAART 2026 BEKEND
Uitgereik deur Ismail Joosub namens die FW de Klerk Stigting op 27/07/2026
Die FW de Klerk Stigting het die Plaaslike Regering-verslagkaart 2026 bekendgestel. Dit is ’n onafhanklike, niepartydige beoordeling van munisipale prestasie en grondwetlike aanspreeklikheid in Suid-Afrika. Die verslag vra ’n eenvoudige maar dringende vraag: Waarom presteer sommige munisipaliteite goed, terwyl ander agteruitgaan?
Die verslag ondersoek al agt metropolitaanse munisipaliteite, asook ’n doelgerigte, gestratifiseerde steekproef van 42 plaaslike munisipaliteite uit al nege provinsies. Dit is nie ’n nasionale sensus of ’n party-politieke ranglys nie. Munisipale instellings – insluitend rade, administrasies en toesigstrukture – word eerder beoordeel aan die hand van hul grondwetlike pligte om volhoubare dienste te lewer, verantwoordbaar te regeer, ontwikkeling te bevorder en gemeenskappe by plaaslike besluitneming te betrek.
Die beoordeling is hoofsaaklik gegrond op die geouditeerde tydperk van 2024/25. Dit gebruik 100 gepubliseerde maatstawwe wat oor vyf geweegde pilare verdeel is: dienste en infrastruktuur; finansiële bestuur; bestuur, leierskap en administratiewe samehang; integriteit, aanspreeklikheid en deursigtigheid; en grondwetlike bevordering en insluiting. Elke munisipaliteit ontvang ’n punt uit 100, ’n outomaties bepaalde graad en ’n afsonderlike aanduiding of sy prestasie verbeter, stabiel bly of agteruitgaan.
Die bevindings toon ’n uiters ongelyke grondwetlike landskap. Die 50 munisipaliteite het ’n gemiddelde punt van 57,4 en ’n mediaan van 55,5 behaal. Binne die steekproef was Swartland Plaaslike Munisipaliteit eerste met 90,0, gevolg deur George met 87,5. Maluti-a-Phofung het die laagste punt, naamlik 24,0, behaal. Agtien munisipaliteite verbeter, 16 bly stabiel en 16 gaan agteruit.
Die verslag bevind dat sukses uit sterk instellings spruit en nie bloot uit ’n goeie openbare beeld nie. Geloofwaardige begrotings, sterk inkomste-invordering, stabiele professionele leierskap, doeltreffende toesig en goed onderhoude infrastruktuur versterk mekaar. Mislukking bou op dieselfde manier op. Finansiële nood raak uiteindelik inwoners direk deur swak instandhouding en onbetroubare dienste, terwyl herhaalde ouditbevindinge, onstabiele leierskap en gebrekkige gevolgebestuur herstel belemmer.
Die verslag toon ook dat grootte en ekonomiese belangrikheid nie goeie bestuur waarborg nie. Sommige kleiner en landelike munisipaliteite handhaaf goeie dissipline ondanks moeilike omstandighede, terwyl verskeie groot stedelike munisipaliteite ernstige druk ervaar. Selfs die sterkste presteerders het nog grondwetlike werk om te doen waar ruimtelike ongelykheid, omgewingsrisiko’s of ongelyke toegang tot dienste voortduur.
Die verslag se gevolgtrekking is ernstig, maar hoopvol: Daar is reeds in Suid-Afrika duidelike voorbeelde van wat nodig is om munisipaliteite goed te laat funksioneer. Die grondwetlike standaard is haalbaar – maar dit word nog nie konsekwent bereik nie.
Die volledige verslag van 261 bladsye bevat die volledige metodologie, bewysbronne en omvattende munisipale beoordelings. Die mediavergawe van 77 bladsye bied ’n bondige nasionale oorsig, ranglys, kernbevindinge en maklik leesbare munisipale opsommings. Albei weergawes is gratis beskikbaar.
Klik hier om die volledige verslag te lees en af te laai
Klik hier om die mediavergawe te lees en af te laai
EINDE.
Uitgereik deur Ismail Joosub namens die FW de Klerk Stigting
Johannesburg
OPVOLG: OVK STEL VERKIESINGSREGULASIES REG NADAT KOMMER GEOPPER IS
Die FW de Klerk Stigting verwelkom die OVK se regstelling van Regulasie 28F ná kommer oor ’n wysiging aan verkiesingsregulasies waaroor daar nie openbare raadpleging plaasgevind het nie. Die regstelling herstel die weergawe wat vir openbare kommentaar gepubliseer is en bevestig die belangrikheid van deursigtigheid, openbare deelname en verantwoordbare verkiesingsbestuur.
FW DE KLERK STIGTING BEKLEMTOON DIE VERBAND TUSSEN JOU STEM EN JOU BEURSIE
Die manier waarop openbare geld bestuur word, het ’n direkte uitwerking op huishoudings se finansies, veral wanneer gebrekkige dienste inwoners dwing om weer vir alternatiewe te betaal. Die FW de Klerk Stigting se “Your Vote. Your Wallet.”-infografika beklemtoon die verband tussen ingeligte stemkeuses, verantwoordbare regering en die alledaagse koste van dienslewering. Suid-Afrikaners word aangemoedig om verder as verkiesingsbeloftes te kyk, munisipale prestasie krities te beoordeel en ná die uitbring van hul stemme betrokke te bly.
FW DE KLERK STIGTING DOEN ’N BEROEP OP DEURSIGTIGE MUNISIPALE HERSTELPLANNE TE MIDDE VAN R400 MILJARD AGTERSTAND IN WATERINFRASTRUKTUUR
Suid-Afrika staar ’n geraamde agterstand van R400 miljard in die gesig om verouderde waterinfrastruktuur by 107 waterdiensowerhede te herstel en op te gradeer. Die FW de Klerk Stigting doen ’n beroep op deursigtige, munisipaliteitspesifieke herstelplanne met duidelike sperdatums, meetbare mylpale en verantwoordbare owerhede. Betroubare toegang tot water is ’n grondwetlike reg, en infrastruktuurbesteding moet tot meetbare verbeterings in dienslewering lei.