Ondersteun die werk van die FW de Klerk Stigting
Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org of skandeer die QR-kode hieronder.
FW DE KLERK STIGTING ROEP OP TOT ’N EINDE AAN DIE “KULTUUR VAN STRAFFELOOSHEID” IN PLAASLIKE REGERING
Uitgereik deur Daniela Ellerbeck namens die FW de Klerk Stigting op 03/03/2026
Die FW de Klerk Stigting neem deel aan die Departement van Samewerkende Regering (“COGTA”) se nasionale konsultasie oor die Hersiene Konsep van die Witskrif oor Plaaslike Regering. Die sperdatum vir die Hersiene Witskrif is 31 Maart 2026. Die 65 aanbevelings wat dit bevat, sal oor die volgende ses weke in konsultasie verder uitgewerk word.
“Die Grondwet beskou munisipaliteite as die diensleweringsvoertuie van die nasie,” sê Daniela Ellerbeck, ’n prokureur en bestuurder van die FW de Klerk Stigting se Grondwetlike Regte Program. “Dit maak werkende, etiese en aanspreeklike munisipaliteite ononderhandelbaar vir Suid-Afrikaners se welsyn.”
Tydens die konsultasie het COGTA erken dat ’n kultuur van straffeloosheid in plaaslike regering wortel geskiet het. In reaksie hierop het die FW de Klerk Stigting die regering versoek om ferm, sigbare handhawing van bestaande wette en ouditbevindinge te prioritiseer.
“Om plaaslike regering te begin omkeer, moet ons die Ouditeur‑Generaal se bevindinge handhaaf,” sê Ellerbeck. “Stel ’n toegewyde, vinnig‑optredende vervolgingspan in wat uitsluitlik fokus op die vervolging van die sake wat in die Ouditeur‑Generaal se verslag geïdentifiseer is. Laat die publiek sien dat geregtigheid geskied. Omdat kultuur op handhawing volg, moet die reg sonder vrees of guns toegepas word, en elke raadslid en amptenaar wat onregmatig optree, moet werklike gevolge in die gesig staar.”
Die Stigting beveel voorts maatreëls aan om etiese leierskap en stabiliteit in munisipaliteite te versterk:
- Herbou openbare vertroue deur te verseker dat politici en personeel wat die wet oortree, tot verantwoording geroep word.
- Bemagtig kiesers met inligting om bevoegde, etiese persone te verkies deur te vereis dat alle kandidate die vaardighede en ervaring wat hulle kwalifiseer om te dien, openbaar.
- Reguleer koalisies om dit te stabiliseer, omdat hele gemeenskappe vir hulle welsyn van die stabiliteit van hierdie politieke partykoalisies afhanklik is.
“Suid-Afrikaners maak staat op munisipaliteite vir die dienste wat hulle grondwetlike regte ’n geleefde werklikheid maak,” sluit Ellerbeck af. “As ons die kultuur van straffeloosheid beëindig, die oppergesag van die reg handhaaf en burgers bemagtig om bekwame, etiese leiers te kies, kan ons plaaslike regering herstel en die welsyn van elke gemeenskap beskerm.”
OPENBARE GROND IS ’N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET ’N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE
Die Konstitusionele Hof se Tafelberg-uitspraak bevestig dat goed geleë openbare grond nie bloot as ’n kommersiële bate behandel kan word wanneer dit kan help om apartheid se ruimtelike nalatenskap ongedaan te maak nie. Waar bekostigbare behuising gebou word, is belangrik, omdat toegang tot werksgeleenthede, vervoer, onderwys en noodsaaklike dienste deel vorm van betekenisvolle toegang tot voldoende behuising. Munisipaliteite en provinsies moet openbare grond dus deursigtig bestuur en vervreem, met opregte openbare deelname en behoorlike erkenning van die grond se grondwetlike waarde.
LESSE UIT DIE 2026-GTAC-KONFERENSIE
Die 2026-GTAC-konferensie oor openbare ekonomie het ’n kernwaarheid beklemtoon: Suid-Afrika se werkloosheidskrisis kan nie opgelos word deur mense op te lei vir werksgeleenthede wat nie bestaan nie. Volhoubare vooruitgang vereis bewysgebaseerde beleid, verstandiger openbare besteding en groter ondersteuning vir die informele, township- en plattelandse ekonomieë waar miljoene mense reeds hul bestaan maak. Uiteindelik vereis die Grondwet ’n staat wat waardigheid beskerm, struikelblokke tot geleenthede verwyder en sukses aan werklike uitkomste eerder as die aantal befondsde programme meet.
FW DE KLERK STIGTING OOR DIE TERUGHOUDING VAN MUNISIPALE OORDRAGBETALINGS
Die FW de Klerk Stigting neem kennis van die Nasionale Tesourie se besluit om oordragbetalings aan munisipaliteite wat nie aan wetlike vereistes voldoen nie, terug te hou, asook van die Parlement se oproep vir hul dringend die wet nakom. Hierdie verwikkelinge bevestig wat reeds glashelder geword het: Baie munisipaliteite regoor Suid-Afrika verkeer in ’n diep en volgehoue bestuurskrisis.