Ondersteun die werk van die FW de Klerk-stigting
Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org of skandeer die QR-kode hieronder.
WAARSKUWINGSTEKEN: GEEN GELEENTHEID VIR OPENBARE KOMMENTAAR OP DIE FINALE WEERGAWE VAN DIE VERKIESINGSREGULASIES NIE
Uitgereik deur Daniela Ellerbeck namens die FW de Klerk Stigting op 21/10/2026
Die FW de Klerk Stigting is bekommerd dat die finale wysigings aan die Regulasies op Munisipale Verkiesings, wat op 14 Oktober 2026 in die Staatskoerant gepubliseer is, ’n wesenlike verandering bevat wat nie ingesluit was in die konsepregulasies wat in Augustus 2026 vir openbare kommentaar gepubliseer was nie.
Die kommer het betrekking op die nuwe beswaarprosedure in Regulasie 28F. Die konsepregulasies wat vir openbare kommentaar oopgestel was, het belanghebbende partye toegelaat om binne twee dae ná stemming verkiesingsbesware per e-pos in te dien. Die finale regulasies behou daardie prosedure, maar voeg ’n nuwe vereiste by: besware moet nou in ’n beëdigde verklaring of plegtige bevestiging uiteengesit word.
Die Stigting se kommer gaan nie hoofsaaklik oor die inhoud van die nuwe vereiste nie. Die kommer hou verband met die prosedurele aspek van die aangeleentheid en die feit dat die publiek oor een weergawe van die regulasies geraadpleeg was, terwyl die finale weergawe ’n bykomende prosedurele vereiste ingestel het wat nooit vir kommentaar gepubliseer was nie.
“Betekenisvolle openbare deelname vereis dat die publiek die geleentheid gegun word om kommentaar te lewer op die maatreëls wat uiteindelik wet sal word. In hierdie geval is Suid-Afrikaners genooi om kommentaar te lewer op een beswaarprosedure, maar die finale regulasies het ’n bykomende vereiste opgelê wat nooit aan openbare ondersoek onderwerp was nie,” sê Daniela Ellerbeck, ’n prokureur en die Stigting se Grondwetlike Regte Programbestuurder.
“Die grondwetlike vraag is nie of ’n beëdigde verklaring wenslik is nie. Die vraag is of ’n wesenlike wysiging ingestel is nadat die konsultasieproses afgesluit het. Indien wel, is uitsprake van die Konstitusionele Hof duidelik dat die publiek die geleentheid gegun moes gewees het om daarop kommentaar te lewer,” het Ellerbeck bygevoeg.
Die FW de Klerk Stigting doen ’n beroep op die Verkiesingskommissie om te verduidelik waarom die bykomende vereiste sonder verdere openbare deelname ingestel was en of die grondwetlike implikasies daarvan oorweeg is voordat die regulasies gefinaliseer is.
EINDE
WAARSKUWINGSTEKEN: GEEN GELEENTHEID VIR OPENBARE KOMMENTAAR OP DIE FINALE WEERGAWE VAN DIE VERKIESINGSREGULASIES NIE
Die FW de Klerk Stigting is bekommerd oor ’n verandering wat in die finale Regulasies op Munisipale Verkiesings aangebring was sonder dat dit in die konsepweergawe vir openbare kommentaar verskyn het. Volgens die Stigting wek die invoeging van ’n vereiste dat verkiesingsbesware deur ’n beëdigde verklaring vergesel moet word, ernstige vrae oor sinvolle openbare deelname, deursigtigheid in die verkiesingsproses en die nakoming van die Konstitusionele Hof se beginsels rakende wysigings wat ná die openbare deelnameproses aangebring word.
GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE
Premier Panyaza Lesufi se 2026-Provinsiale Rede het Gauteng se prestasies op die gebied van onderwys uitgelig, insluitend sterk matriekuitslae en planne vir nuwe skole, KI-inisiatiewe en verbeterde toelatingstelsels. ’n Nader ondersoek van die Gauteng-begroting, die Jaarverslag van die Departement van Onderwys en die bevindings van die Ouditeur-generaal toon egter voortdurende uitdagings soos oorvol klaskamers, infrastruktuuragterstande, vertragings met toelatings en kommer oor goeie regering. Hierdie ontleding ondersoek of die provinsie se onderwysverbintenisse voldoende spesifiek is om deursigtigheid, aanspreeklikheid en meetbare vordering te verseker.
WAAROM DIE BRONKHORSTSPRUIT-WATERKRISIS DIE GRONDWET SKEND
Die FW de Klerk Stigting spreek kommer uit oor die Bronkhorstspruit-waterkrisis en waarsku dat besmette drinkwater grondwetlike regte, openbare gesondheid en menswaardigheid bedreig. Die Stigting doen ’n beroep op deursigtigheid, aanspreeklikheid en dringende hervormings om sistemiese swakhede in Suid-Afrika se waterbestuur en die bestuur van waterinfrastruktuur aan te spreek.