Ondersteun die werk van die FW de Klerk-stigting
Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org of skandeer die QR-kode hieronder.
WAARSKUWINGSTEKEN: GEEN GELEENTHEID VIR OPENBARE KOMMENTAAR OP DIE FINALE WEERGAWE VAN DIE VERKIESINGSREGULASIES NIE
Uitgereik deur Daniela Ellerbeck namens die FW de Klerk Stigting op 21/10/2026
Die FW de Klerk Stigting is bekommerd dat die finale wysigings aan die Regulasies op Munisipale Verkiesings, wat op 14 Oktober 2026 in die Staatskoerant gepubliseer is, ’n wesenlike verandering bevat wat nie ingesluit was in die konsepregulasies wat in Augustus 2026 vir openbare kommentaar gepubliseer was nie.
Die kommer het betrekking op die nuwe beswaarprosedure in Regulasie 28F. Die konsepregulasies wat vir openbare kommentaar oopgestel was, het belanghebbende partye toegelaat om binne twee dae ná stemming verkiesingsbesware per e-pos in te dien. Die finale regulasies behou daardie prosedure, maar voeg ’n nuwe vereiste by: besware moet nou in ’n beëdigde verklaring of plegtige bevestiging uiteengesit word.
Die Stigting se kommer gaan nie hoofsaaklik oor die inhoud van die nuwe vereiste nie. Die kommer hou verband met die prosedurele aspek van die aangeleentheid en die feit dat die publiek oor een weergawe van die regulasies geraadpleeg was, terwyl die finale weergawe ’n bykomende prosedurele vereiste ingestel het wat nooit vir kommentaar gepubliseer was nie.
“Betekenisvolle openbare deelname vereis dat die publiek die geleentheid gegun word om kommentaar te lewer op die maatreëls wat uiteindelik wet sal word. In hierdie geval is Suid-Afrikaners genooi om kommentaar te lewer op een beswaarprosedure, maar die finale regulasies het ’n bykomende vereiste opgelê wat nooit aan openbare ondersoek onderwerp was nie,” sê Daniela Ellerbeck, ’n prokureur en die Stigting se Grondwetlike Regte Programbestuurder.
“Die grondwetlike vraag is nie of ’n beëdigde verklaring wenslik is nie. Die vraag is of ’n wesenlike wysiging ingestel is nadat die konsultasieproses afgesluit het. Indien wel, is uitsprake van die Konstitusionele Hof duidelik dat die publiek die geleentheid gegun moes gewees het om daarop kommentaar te lewer,” het Ellerbeck bygevoeg.
Die FW de Klerk Stigting doen ’n beroep op die Verkiesingskommissie om te verduidelik waarom die bykomende vereiste sonder verdere openbare deelname ingestel was en of die grondwetlike implikasies daarvan oorweeg is voordat die regulasies gefinaliseer is.
EINDE

KOALISIESTABILITEIT MAG NIE WERKSEKERHEID VIR BURGEMEESTERS WORD NIE
Terwyl Suid-Afrika ’n nuwe era van munisipale koalisieregering betree, mag politieke stabiliteit nie ten koste van verantwoording en dienslewering geskied nie. Die voorgestelde Wysigingswetsontwerp op Munisipale Strukture poog om gereelde veranderinge in burgemeestersleierskap te beperk, maar wek kommer dat swak presterende burgemeesters teen ondersoek beskerm kan word. Koalisiestabiliteit moet uiteindelik demokratiese toesig versterk, doeltreffende regering verseker en munisipale leiers aanspreeklik hou teenoor die gemeenskappe wat hulle dien.

RASIONALISERING VAN HOWE: OM GEREGTIGHEID NADER AAN DIE MENSE TE BRING
Suid-Afrika se rasionalisering van howe het ten doel om toegang tot geregtigheid te verbeter deur Hooggeregshofdienste nader aan gemeenskappe te bring, vervoerkoste te verminder en agterstande in hofsake aan te spreek. Hierdie artikel ondersoek die grondwetlike belang van toeganklike howe, regterlike kapasiteit, verpligte mediasie en die regering se planne om die regstelsel landwyd te versterk.

FW DE KLERK STIGTING DOEN ’N BEROEP OP VREEDSAME PLAASLIKE REGERINGSVERKIESINGS
Die FW de Klerk Stigting doen ’n beroep op vreedsame plaaslike regeringsverkiesings en veroordeel geweld en intimidasie teen kandidate, veldtogwerkers en kiesers. Elke burger moet hul grondwetlike politieke regte vrylik en sonder vrees kan uitoefen. Politieke leiers, wetstoepassers en kiesers het almal ’n rol om te speel om vrye, regverdige en vreedsame verkiesings te beskerm