Ondersteun die werk van die FW de Klerk Stigting
Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org of skandeer die QR-kode hieronder.
FW DE KLERK STIGTING ONDERSTEUN PARLEMENT SE OPROEP VIR DEURSIGTIGHEID EN VINNIGER OPTREDE OOR SKOOLSANITASIE
Uitgereik deur Daniela Ellerbeck namens die FW de Klerk Stigting op 09/06/2026
Die FW de Klerk Stigting neem met kommer kennis van die kritiek deur die Voorsitter van die Parlementêre Keurkomitee oor Onderwys, Wetenskappe en Kreatiewe Nywerhede op die Departement van Basiese Onderwys se kommunikasie rakende skoolsanitasie. Die Stigting deel die Parlement se bekommernis dat die regering ’n akkurate beeld van die uitdagings wat steeds bestaan, moet voorhou. Parlementêre toesigbesoeke aan skole in die Oos-Kaap, Limpopo en Noordwes het bevind dat baie leerders steeds van onveilige toilette gebruik maak en skole bywoon sonder betroubare toegang tot water. Geen kind behoort aan hierdie omstandighede blootgestel te word nie.
Die Stigting het nog altyd vooruitgang in die vervanging van puttoilette verwelkom. Terselfdertyd het dit konsekwent gewaarsku dat die regering nie sukses kan vier terwyl baie leerders steeds nie toegang tot veilige en betroubare sanitasie het nie. In 2025 het die Stigting die vordering wat onder die Departement se Sanitation Appropriate for Education (“SAFE”)-program gemaak is, geloof, maar beklemtoon dat elke oorblywende puttoilet steeds kinders se regte en veiligheid in gevaar stel.
“Die Stigting het nog altyd gesê dat skoolsanitasie oor kinders gaan, nie oor statistieke nie,” sê Daniela Ellerbeck, ’n prokureur en die bestuurder van die FW de Klerk Stigting se Grondwetlike Regte Program. “Elke leerder het die reg op waardigheid, veiligheid en basiese onderwys. Die regering moet die publiek ’n eerlike beeld gee van die werk wat nog voorlê.”
Die uitvoerende direkteur van die Stigting, Christo van der Rheede, sê: “Ons verwelkom elke nuwe toilet wat aan leerders ’n veiliger omgewing bied. Maar die regering moet ook eerlik praat oor die skole wat steeds hulp nodig het. Dit moet swak vakmanskap regstel, instandhouding verbeter en die lewering van dienste versnel. Suid-Afrika kan nie nog ’n tragedie bekostig wat deur onveilige skooltoilette veroorsaak word nie.”
Die Stigting ondersteun die Parlement se oproep vir groter deursigtigheid en vinniger optrede. Die regering behoort duidelike instandhoudingsplanne te publiseer, verslag te doen oor die oorblywende agterstand en te verseker dat elke skool oor veilige, funksionele sanitasie beskik. Leerders verdien meer as beloftes. Hulle verdien veilige skole wat hul waardigheid en hul toekoms beskerm.
OPENBARE GROND IS ’N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET ’N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE
Die Konstitusionele Hof se Tafelberg-uitspraak bevestig dat goed geleë openbare grond nie bloot as ’n kommersiële bate behandel kan word wanneer dit kan help om apartheid se ruimtelike nalatenskap ongedaan te maak nie. Waar bekostigbare behuising gebou word, is belangrik, omdat toegang tot werksgeleenthede, vervoer, onderwys en noodsaaklike dienste deel vorm van betekenisvolle toegang tot voldoende behuising. Munisipaliteite en provinsies moet openbare grond dus deursigtig bestuur en vervreem, met opregte openbare deelname en behoorlike erkenning van die grond se grondwetlike waarde.
LESSE UIT DIE 2026-GTAC-KONFERENSIE
Die 2026-GTAC-konferensie oor openbare ekonomie het ’n kernwaarheid beklemtoon: Suid-Afrika se werkloosheidskrisis kan nie opgelos word deur mense op te lei vir werksgeleenthede wat nie bestaan nie. Volhoubare vooruitgang vereis bewysgebaseerde beleid, verstandiger openbare besteding en groter ondersteuning vir die informele, township- en plattelandse ekonomieë waar miljoene mense reeds hul bestaan maak. Uiteindelik vereis die Grondwet ’n staat wat waardigheid beskerm, struikelblokke tot geleenthede verwyder en sukses aan werklike uitkomste eerder as die aantal befondsde programme meet.
FW DE KLERK STIGTING OOR DIE TERUGHOUDING VAN MUNISIPALE OORDRAGBETALINGS
Die FW de Klerk Stigting neem kennis van die Nasionale Tesourie se besluit om oordragbetalings aan munisipaliteite wat nie aan wetlike vereistes voldoen nie, terug te hou, asook van die Parlement se oproep vir hul dringend die wet nakom. Hierdie verwikkelinge bevestig wat reeds glashelder geword het: Baie munisipaliteite regoor Suid-Afrika verkeer in ’n diep en volgehoue bestuurskrisis.