+27 (0) 21 930 3622
info@fwdeklerk.org

Ondersteun die werk van die FW de Klerk-stigting

Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org of skandeer die QR-kode hieronder.

FW DE KLERK STIGTING DOEN ’N BEROEP OP DEURSIGTIGE MUNISIPALE HERSTELPLANNE TE MIDDE VAN R400 MILJARD AGTERSTAND IN WATERINFRASTRUKTUUR

Uitgereik deur Ismail Joosub namens die FW de Klerk Stigting op 26/10/2026

Die FW de Klerk Stigting is bekommerd oor die onlangse bekendmaking dat ’n geraamde R400 miljard benodig word om verouderende waterinfrastruktuur by 107 van Suid-Afrika se 144 waterdienste-owerhede te herstel en op te gradeer. Die Minister van Water en Sanitasie, Pemmy Majodina, het die bedrag bekendgemaak in ’n parlementêre antwoord oor herhalende munisipale waterprobleme. Die raming toon die omvang van die infrastruktuuruitdaging waarmee plaaslike regering te kampe het.

Dit is fundamenteel ’n grondwetlike kwessie. Artikel 27 van die Grondwet waarborg aan elkeen die reg op toegang tot voldoende water en vereis dat die Staat redelike maatreëls tref, binne sy beskikbare middele, om hierdie reg progressief te verwesenlik. Artikel 152 vereis verder dat plaaslike regering dienste op ’n volhoubare wyse lewer en ’n veilige en gesonde omgewing bevorder.

Die omvang van die probleem vereis meer as bloot erkenning van die agterstand. Die regering se Nasionale Wateraksieplan poog om munisipale waterprobleme deur infrastruktuurbelegging, institusionele hervorming, sterker verantwoordbaarheid en verbeterde dienslewering aan te pak. Hierdie verbintenisse moet lei tot meetbare verbeterings vir gemeenskappe wat herhaalde onderbrekings, verouderende infrastruktuur en swak watergehalte ervaar.

Die regering het R13,7 miljard toegeken aan infrastruktuurtoelaes vir hierdie boekjaar, waarvan ongeveer 80% na die swakste presterende munisipaliteite gaan. Dit sal 70 grootmaat-infrastruktuurprojekte en 341 waterdiensprojekte ondersteun. Hierdie ingrypings moet egter gepaardgaan met deursigtige verslagdoening wat inwoners in staat stel om te sien of besteding wel tot betroubare dienste lei.

Omstandighede verskil tussen munisipaliteite en ’n enkele nasionale sperdatum vir die herstel van betroubare watervoorsiening is moontlik nie realisties nie. Dit kan egter nie beteken dat daar geen munisipaliteitspesifieke sperdatums, meetbare mylpale en duidelike verantwoordelikheid is nie. Inwoners behoort te weet wat herstel word, hoe dit gefinansier word, wie daarvoor verantwoordelik is en wanneer verbetering verwag kan word.

Die voortgesette parlementêre proses rakende die Wysigingswetsontwerp op Waterdienste van 2025 bied ook ’n geleentheid om verantwoordbaarheid vir onbetroubare dienste, onvoldoende infrastruktuurbestuur, verswakkende watergehalte en swak toepassing te versterk.

Die Stigting doen ’n beroep op die Departement van Water en Sanitasie, die Departement van Samewerkende Regering en Tradisionele Sake en die betrokke munisipaliteite om duidelike herstelplanne vir die 107 betrokke waterdienste-owerhede te publiseer. Hierdie planne behoort prioriteitsprojekte, befondsing, verantwoordelike owerhede, meetbare mylpale en verwagte voltooiingsdatums uiteen te sit.

Die Parlement behoort hierdie planne te monitor, infrastruktuurbefondsing noukeurig te ondersoek en te verseker dat huidige hervormings verantwoordbaarheid in die praktyk versterk.

Suid-Afrikaners behoort nie te hoef raai wanneer, hoe of deur wie hul mees basiese waterdienste herstel sal word nie. Die uitdaging van R400 miljard vereis deursigtige planne, duidelike verantwoordelikheid en meetbare resultate.

EINDE.

Uitgereik deur Ismail Joosub namens die FW de Klerk Stigting
Johannesburg

KOALISIESTABILITEIT MAG NIE WERKSEKERHEID VIR BURGEMEESTERS WORD NIE

Terwyl Suid-Afrika ’n nuwe era van munisipale koalisieregering betree, mag politieke stabiliteit nie ten koste van verantwoording en dienslewering geskied nie. Die voorgestelde Wysigingswetsontwerp op Munisipale Strukture poog om gereelde veranderinge in burgemeestersleierskap te beperk, maar wek kommer dat swak presterende burgemeesters teen ondersoek beskerm kan word. Koalisiestabiliteit moet uiteindelik demokratiese toesig versterk, doeltreffende regering verseker en munisipale leiers aanspreeklik hou teenoor die gemeenskappe wat hulle dien.

Read More »

RASIONALISERING VAN HOWE: OM GEREGTIGHEID NADER AAN DIE MENSE TE BRING

Suid-Afrika se rasionalisering van howe het ten doel om toegang tot geregtigheid te verbeter deur Hooggeregshofdienste nader aan gemeenskappe te bring, vervoerkoste te verminder en agterstande in hofsake aan te spreek. Hierdie artikel ondersoek die grondwetlike belang van toeganklike howe, regterlike kapasiteit, verpligte mediasie en die regering se planne om die regstelsel landwyd te versterk.

Read More »