Die FW de Klerk Stigting het formeel aan die Parlement geskryf om dringende duidelikheid te versoek oor die program, proses en tydlyne vir die finalisering van sy oorweging van die Kieshervormingskonsultasiepaneel (“ERCP”) se gekonsolideerde verslag.

Die Stigting se brief beklemtoon kommer oor vertragings in die parlementêre proses, op ’n tydstip wanneer die geleentheidsvenster vir betekenisvolle kieshervorming voor die 2029 nasionale en provinsiale verkiesings vinnig besig is om te vernou.

“Kieshervorming gaan in wese daaroor of burgers politici, as hul verkose verteenwoordigers, op ’n betekenisvolle wyse tot verantwoording kan roep,” het Christo van der Rheede, die FW de Klerk Stigting se uitvoerende direkteur, gesê. “Die huidige stelsel word gekritiseer omdat dit politici aanspreeklik maak teenoor hul partyleiers, eerder as teenoor burgers.”

In sy korrespondensie beklemtoon die Stigting dat die Parlement se wetlike verpligting nie bloot prosedureel van aard is nie. Dit moet die ERCP-verslag oorweeg op ’n wyse wat praktiese uitwerking gee aan die Kieswysigingswet, 2023, en ’n werklike geleentheid behou om deur regmatige en deelnemende prosesse te bepaal of hervormings, en indien wel watter hervormings, betyds vir die 2029-verkiesing geïmplementeer moet word.

Dit is nie ’n abstrakte beleidsdebat nie. Dit gaan daaroor óf die Parlement sy wetlike en grondwetlike pligte nakom op ’n wyse wat betekenisvolle hervorming moontlik maak,” het Daniela Ellerbeck, ’n prokureur en die Stigting se Grondwetlike Regte Programbestuurder, gesê. “Elke verkorting van die tydlyn verminder die kans om die stelsel te hervorm op ’n wyse wat mag aan die mense gee.”

Die Stigting beklemtoon verder dat die hervormingsproses inherent kompleks is en dat, indien die tydraamwerk só verkort word dat betekenisvolle hervorming nie meer prakties haalbaar is nie, daar ’n werklike risiko bestaan dat die doel van die Wet verydel sal word. Voortgesette vertraging kan dus neerkom op ’n versuim om uitvoering te gee aan die Parlement se wetlike verpligtinge ingevolge die wet en sy grondwetlike pligte.

“Vertraging is nié sonder implikasies nié,” het Van der Rheede bygevoeg. “As die Parlement nie betyds optree nie, loop enige toekomstige hervorming die risiko om vir die volgende verkiesingsiklus irrelevant te word. Dit sal sowel die doel van die wetgewing as die breër grondwetlike raamwerk vir demokratiese regering ondermyn.”

Die Stigting het die Parlement versoek om onmiddellik op te tree om te verseker dat dit sy verantwoordelikhede regmatig en doeltreffend kan nakom.

“Suid-Afrikaners verdien ’n stelsel waar openbare verteenwoordigers aanspreeklik is teenoor die mense wat hulle dien,” sluit Ellerbeck af. “Geen hervorming is nie ’n opsie nie.”