Die FW de Klerk Stigting het formele kommentaar op die Ontwerpregulasies vir die Onafhanklike Polisieondersoekdirektoraat, 2025, ingedien. Die Stigting verwelkom die openbare raadpleging, maar lig terselfdertyd kernbekommernisse oor die Direktoraat se institusionele onafhanklikheid uit.

“Die Grondwet vereis die skepping van ’n onafhanklike polisieklagliggaam om enige beweerde wangedrag of misdryf deur ’n polisielid te ondersoek,” sê Daniela Ellerbeck, ’n prokureur en bestuurder van die FW de Klerk Stigting se Grondwetlike Regte Program. “Hierdie onafhanklikheid moet werklik, sigbaar en voldoende in die reg beskerm wees.”

Die ontwerpregulasies laat toe dat ondersoekers ontslaan kan word weens oortolligheid en laat die uitvoerende direkteur se salaris aan politieke diskresie oor. “As ondersoekers verwyder kan word omdat hul rolle as ‘oordadig’ beskou word, kan die publiek nie met vertroue glo dat die Direktoraat magtige akteurs tot verantwoording sal roep nie,” merk Ellerbeck op. “Net so, wanneer die uitvoerende direkteur se vergoeding van politici afhang, skep dit drukpunte vir politieke invloed. Dit ondermyn die publiek se vertroue in toesig oor polisiëring.”

Om hierdie risiko’s aan te spreek, doen die Stigting ’n beroep op twee reguit hervormings: eerstens, verwyder “oortolligheid” as ’n toelaatbare rede vir die ontslag van ondersoekers; en tweedens, lê die uitvoerende direkteur se salaris in wet vas sodat die leierskap teen politieke inmenging geïsoleer is.

“Hierdie eenvoudige, werkbare hervormings sal die Direktoraat se onafhanklikheid versterk en die Grondwet se belofte van onpartydige toesig handhaaf,” sluit Ellerbeck af.