{"id":40916,"date":"2026-10-23T09:14:50","date_gmt":"2026-10-23T07:14:50","guid":{"rendered":"https:\/\/fwdeklerk.org\/?p=40916"},"modified":"2026-10-23T09:15:37","modified_gmt":"2026-10-23T07:15:37","slug":"gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/","title":{"rendered":"GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"40916\" class=\"elementor elementor-40916\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-70d513b9 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"70d513b9\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-586167f8\" data-id=\"586167f8\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0fd42bd elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"0fd42bd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-9e6fc18 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"9e6fc18\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-87a11f2\" data-id=\"87a11f2\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5ee3f0e elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"5ee3f0e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"500\" src=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Donate-QR-Code.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-22326\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Donate-QR-Code.png 500w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Donate-QR-Code-300x300.png 300w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Donate-QR-Code-150x150.png 150w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-e8d1db8\" data-id=\"e8d1db8\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c157fae elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c157fae\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Ondersteun die werk van die FW de Klerk-stigting<\/strong><\/p><p class=\"p1\">Vir meer inligting oor skenkings kontak <a href=\"mailto:info@fwdeklerk.org\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">info@fwdeklerk.org<\/a> of skandeer die QR-kode hieronder.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f1823a3 elementor-align-right elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"f1823a3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-button-wrapper\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/gauteng-education-ambitious-promises-vague-commitments\/\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-text\">Read this in English<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-76470c7 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"76470c7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-37e27da elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"37e27da\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8d23333 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"8d23333\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5fb4e50b elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5fb4e50b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Uitgereik deur Mpone Komako namens die FW de Klerk Stigting op 30\/06\/2026<\/em><\/p><p><strong>Inleiding<\/strong><\/p><p>Onderwys was een van die hooftemas in Premier Lesufi se 2026-<a href=\"https:\/\/www.gov.za\/news\/speeches\/premier-panyaza-lesufi-gauteng-state-province-address-2026-24-feb-2026\">Provinsiale Rede<\/a> in Februarie. Hy het Gauteng se 89,06%-matriekslaagsyfer gevier, suksesvolle lokasie-skole geloof en gepraat oor die gebruik van tegnologie om onderwys te verbeter. Hoewel hierdie prestasies erkenning verdien, het die toespraak min besonderhede gebied oor hoe die regering oorvol skole, verouderde geboue, instandhoudingsagterstande en ander ernstige uitdagings sal aanspreek. Die belangrikste beloftes het die bou van 18 nuwe skole, die verbetering van die aanlyn-toelatingstelsel, die bevordering van leerdervervoerveiligheid en die vestiging van \u2019n kantoor vir kunsmatige intelligensie (\u201cKI\u201d) ingesluit. Hoewel dit positief is, ontbreek dit die beloftes aan duidelike teikens, tydlyne of gedetailleerde planne, wat aanspreeklikheid bemoeilik (dit wil s\u00ea vir die publiek om te weet of die regering sy beloftes nagekom het).<\/p><p>Hierdie artikel vergelyk die beloftes wat in die 2026- Provinsiale Rede gemaak is met die provinsie se eie begrotings, jaarverslae en toesigbevindinge. Die doel is om te bepaal of die provinsie se verbintenisse voldoende duidelik was om burgers in staat te stel om vordering te meet en die regering aanspreeklik te hou. Die artikel sal deel vorm van die FW de Klerk Stigting se <em>Active Citizenship Journey<\/em>-reeks, wat die verwesenliking van die Gauteng-Provinsiale Rede se onderwysbeloftes deur die loop van die jaar sal evalueer.<\/p><p><strong>Die Begroting: Waarheen Sal die Geld Gaan?<\/strong><\/p><p>Die <a href=\"https:\/\/www.gpl.gov.za\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Gauteng-Treasury-2026-Gauteng-Budget-Speech-10-March-2026.pdf\">2026\/2027 Gauteng-begrotingsrede<\/a> ken R70,9 miljard aan onderwys toe. Onderwys sal oor die volgende drie jaar R221,8 miljard deur die Mediumtermyn-uitgaweraamwerk ontvang, wat dit een van Gauteng se grootste begrotingstoewysings maak.<\/p><p>Die geld sal gebruik word vir:<\/p><ul><li><strong>Vroe\u00eb Kinderontwikkeling<\/strong> (\u201cVKO\u201d): Ondersteuning van die VKO-strategie, maar die Begrotingsrede verskaf nie besonderhede oor hoeveel nuwe sentrums ondersteun sal word of hoeveel kinders na verwagting daarby sal baat nie.<\/li><li><strong>Leerderondersteuningsprogramme<\/strong>: Programme om leerderprestasie te verbeter, maar die Begrotingsrede verskaf nie besonderhede oor uitbreiding, bereik of verwagte uitkomste nie.<\/li><li><strong>Skoolveiligheid<\/strong>: Befondsing word toegeken vir veiliger en meer inklusiewe skole, maar daar word nie aangedui of die geld vir veiligheidswagte, kameras, anti-boelieprogramme of ander veiligheidsmaatre\u00ebls gebruik sal word nie.<\/li><li><strong>Skoolvoeding<\/strong>: Befondsing van skoolvoedingsprogramme, maar sonder besonderhede oor die aantal begunstigdes, uitbreiding, of hoe onre\u00eblmatige besteding aangespreek sal word nie.<\/li><li><strong>Vervoer vir leerders<\/strong>: Om vir vervoer vir leerders te betaal, maar sonder besonderhede oor begunstigdes, roete-uitbreiding of veiligheidsverbeterings.<\/li><li><strong>Spesialiseringskole<\/strong>: Spesialiseringskole sal ondersteun word, maar die begroting meld nie of nuwe skole geopen sal word, watter sektore aandag sal ontvang, of hoe sukses gemeet sal word nie.<\/li><li><strong>Inklusiewe onderwys<\/strong>: Befondsing sal leerders met gestremdhede deur spesiale skole en inklusiewe onderwysprogramme ondersteun. Die Begrotingsrede verduidelik egter nie hoe hierdie befondsing toegang sal verbeter, waglyste sal verminder, of ondersteuning in hoofstroomskole sal versterk nie.<\/li><\/ul><p>\u2019n Begroting behoort meer as net \u2019n lys van prioriteite te wees. Dit behoort ook aan te dui hoe en teen wanneer die regering beplan om dit te bereik, sodat die publiek vordering kan meet. Hierdie begroting het burgers slegs vertel <strong>wat<\/strong> die regering beplan om te befonds, <strong>nie<\/strong> hoeveel elke program sal ontvang, watter resultate verwag word of hoe sukses gemeet sal word nie. Sonder hierdie inligting kan burgers nie maklik vordering monitor, bepaal of openbare fondse volgens belofte bestee word, of die regering aanspreeklik hou nie.<\/p><p><strong>Die Ontbrekende Infrastruktuurplan<\/strong><\/p><p>Die Begrotingsrede spesifiseer nie hoeveel van die R70,9 miljard gebruik sal word om die 18 nuwe skole te finansier of bestaande infrastruktuur te herstel nie. Dit is \u2019n groot bron van kommer omdat Gauteng se skole reeds met \u2019n ernstige infrastruktuurkrisis te kampe het, met <a href=\"https:\/\/dagauteng.org.za\/2025\/04\/r31-1-billion-school-repair-backlog-condemns-gauteng-students-to-crumbling-classrooms\">verslae<\/a> wat toon dat skole \u2019n instandhoudingsagterstand van ongeveer R31,3 miljard gehad het, terwyl slegs R427 miljoen (1,36% van wat benodig is) vir instandhouding in 2024\/25 toegeken is. Ten spyte hiervan het die Premier geen duidelike begrotingstoewysing, teikens of tydlyne aangebied om die krisis aan te spreek nie.<\/p><p>In plaas daarvan val die fokus op die bou van nuwe skole. Hoewel dit belangrik is, bly baie bestaande skole oorvol, swak onderhou en in behoefte van herstelwerk. <strong>Dit verander hoe ons die Premier se beloftes behoort te beskou<\/strong>. Die uitdaging is nie slegs om meer skole te bou nie, maar ook om die skole wat reeds elke dag duisende leerders bedien, te herstel, in stand te hou en te verbeter.<\/p><p><strong>Oorvol Skole en Mobiele Klaskamers<\/strong><\/p><p>Die <a href=\"https:\/\/provincialgovernment.co.za\/department_annual\/1585\/2025-gauteng-education-annual-report.pdf\">2024\/2025-Jaarverslag<\/a> van die Gautengse Departement van Onderwys (\u201cdie departement\u201d) skets \u2019n heel ander prentjie as di\u00e9 wat in die Provinsiale Rede voorgehou is. Die departement <a href=\"https:\/\/provincialgovernment.co.za\/department_annual\/1585\/2025-gauteng-education-annual-report.pdf\">erken<\/a> dat toenemende leerdergetalle, oorbevolking, verouderde infrastruktuur en instandhoudingsdruk steeds druk op skole plaas. Om oorbevolking te verlig, het die departement 300 skole <a href=\"https:\/\/provincialgovernment.co.za\/department_annual\/1585\/2025-gauteng-education-annual-report.pdf\">befonds<\/a> om hul eie klaskamers te bou en maak dit staat op mobiele klaskamers. Dit wek belangrike kommer. Mobiele klaskamers is bedoel as \u2019n tydelike oplossing. Baie skole gebruik dit egter vir veel langer as wat beplan is. <a href=\"https:\/\/www.su.ac.za\/en\/faculties\/economy\/node\/19526\">Navorsing<\/a> toon dat hierdie klaskamers dikwels baie warmer in die somer en baie kouer in die winter as permanente klaskamers word. Hierdie toestande kan dit vir leerders moeiliker maak om te konsentreer, gemaklik te bly en goed in die klas te presteer.<\/p><p>Die departement se afhanklikheid van selfgeboude klaskamers laat ook vrae ontstaan. Dit dui daarop dat skole gelaat word om oorbevolking self te bestuur eerder as om voordeel te trek uit langtermyn-infrastruktuurprojekte. <strong>Dit stem nie ooreen met die boodskap in die Provinsiale Rede nie<\/strong>. Die toespraak skep die indruk dat die provinsie \u2019n duidelike plan het om skoolinfrastruktuur te verbeter. Die Jaarverslag dui egter daarop dat skole steeds op tydelike maatre\u00ebls staatmaak om toenemende druk die hoof te bied.<\/p><p>Daar is min rede om \u2019n heel ander prentjie in die 2025\/2026-Jaarverslag te verwag. <strong>Die 2026-Provinsiale Rede moes \u2019n duidelike plan uiteengesit het om die probleme wat in die vorige verslag ge\u00efdentifiseer is, aan te spreek<\/strong>. In plaas daarvan het dit min gedetailleerde verbintenisse gebied buiten die bou van 18 nuwe skole, en geen duidelike teikens vir die vermindering van oorvol klaskamers, instandhoudingsagterstande, of tydelike klaskamers gestel nie. Sonder meetbare teikens, tydlyne en befondsingsverbintenisse sal burgers sukkel om vordering te beoordeel, en baie van dieselfde langdurige probleme kan in die volgende jaarverslag voortduur.<\/p><p><strong>Die Probleem met die Aanlyn-Toelatingstelsel<\/strong><\/p><p>Een van die Premier se belangrikste beloftes was om Gauteng se aanlyn-toelatingstelsel te verbeter. Hy het dit beskryf as \u2019n belangrike hulpmiddel wat aan alle kinders billike toegang tot skole gee. Dit klink soos \u2019n uitstekende oplossing vir \u2019n langdurige probleem. Die departement se eie <a href=\"https:\/\/provincialgovernment.co.za\/department_annual\/1585\/2025-gauteng-education-annual-report.pdf\">Jaarverslag<\/a> erken egter dat die stelsel uitdagings ondervind het. Sommige ouers het per ongeluk meer as een kind aan dieselfde profiel gekoppel, ander het verkeerde of nie-ooreenstemmende inligting op hulle aansoeke gehad, en sommige moes van internetkafees gebruik maak om die proses te voltooi. Dit alles het leerderplasings vertraag en addisionele verifi\u00ebring deur skole vereis. Ouers het ook <a href=\"https:\/\/www.sabcnews.com\/sabcnews\/frustrated-gauteng-parents-call-for-scrapping-of-online-school-application-as-learners-left-in-limbo\/\">kommer<\/a> uitgespreek oor tegniese probleme, swak kommunikasie en lang wagtye. Sommige het ges\u00ea hulle sukkel om hulp van die departement te kry of om opdaterings oor hul aansoeke te ontvang. Die frustrasie het so wydverspreid geraak dat sommige ouers in die openbaar ge\u00ebis het dat die aanlyn toelatingsstelsel <a href=\"https:\/\/www.sabcnews.com\/sabcnews\/frustrated-gauteng-parents-call-for-scrapping-of-online-school-application-as-learners-left-in-limbo\/\">geskrap<\/a> word.<\/p><p>Die probleme het nie daar ge\u00ebindig nie. <a href=\"https:\/\/www.dailymaverick.co.za\/article\/2025-12-18-gautengs-2026-school-admissions-chaos-10000-learners-still-unplaced\/\">Verslae<\/a> toon dat 15 144 leerders in Desember 2025 steeds op plasing vir die 2026-skooljaar gewag het. Hoewel di\u00e9 getal oor die volgende weke afgeneem het, het ongeveer 10 000 leerders die vakansieseisoen betree sonder om te weet waar hulle skool sou gaan.<\/p><p>Hierdie probleme met die toelatingstelsel laat \u2019n eenvoudige vraag ontstaan: wat gaan hierdie keer verander? Die Premier het bloot ges\u00ea dat die aanlyn-toelatingstelsel \u201c<em>verbeter en versterk<\/em>\u201d sal word. Hy het ni\u00e9 verduidelik hoe dit gedoen sal word nie. Hy het geen teikens, tydlyne of maatstawwe vir sukses in plek gestel nie. Hy het ook nie verduidelik hoe die regering leerderplasingsvertragings sal verminder, kommunikasie met ouers sal verbeter of die probleme wat in die Jaarverslag ge\u00efdentifiseer is, sal voorkom nie.<\/p><p><strong>Dit is waar die verbintenis tekortskiet<\/strong>. \u2019n Belofte om \u2019n stelsel te \u201cverbeter\u201d is moeilik meetbaar sonder duidelike, meetbare doelwitte. Die regering kan byvoorbeeld homself daartoe verbind om alle leerders voor die begin van die skooljaar te plaas, vertragings met \u2019n spesifieke persentasie te verminder of gereelde vorderingsverslae te publiseer. In plaas daarvan is die verbintenis t\u00e9 vaag om betekenisvolle openbare toesig moontlik te maak. Indien die provinsie die vertroue van ouers wil wen, moet dit meer doen as om verbeterings te belowe. Dit moet duidelik verduidelik wat gaan verander, wanneer daardie veranderinge sal plaasvind en hoe burgers sal weet of die stelsel beter funksioneer.<\/p><p><strong>KI: \u2019n Ambisieuse Idee, Maar Min Besonderhede<\/strong><\/p><p>Die Premier het ook planne aangekondig om \u2019n KI-kantoor te vestig wat saam met die Raad vir Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsing, staatsentiteite en die privaat sektor sal werk om Gauteng te help voorberei vir \u2019n KI-gedrewe toekoms. Hy het egter nie verduidelik hoe hierdie visie \u2019n werklikheid sal word nie, of wanneer die KI-kantoor gevestig sal word, hoeveel dit sal kos, of wat die KI-kantoor verantwoordelikhede sal wees nie. Hy verduidelik ook nie watter skole by KI-programme sal baat vind, hoe leerders en onderwysers voorberei sal word om hierdie tegnologie te gebruik, of hoe die sukses van hierdie inisiatiewe gemeet sal word nie.<\/p><p>Hierdie weglatings is belangrik, omdat nie alle skole in dieselfde posisie verkeer nie. Sommige beskik oor moderne fasiliteite en betroubare internettoegang. Ander <a href=\"https:\/\/provincialgovernment.co.za\/department_annual\/1585\/2025-gauteng-education-annual-report.pdf\">sukkel<\/a> steeds met basiese infrastruktuur, oorvol klaskamers en beperkte digitale hulpbronne. Die Premier het nie verduidelik hoe die provinsie sal verseker dat KI-inisiatiewe alle leerders bevoordeel nie, eerder as slegs di\u00e9 by skole met beter hulpbronne.<\/p><p>Die verbintenis laat ook vrae ontstaan oor prioriteite. KI mag \u2019n belangrike rol in die toekoms van onderwys speel, maar nuwe tegnologie behoort nie aandag weg te neem van die oplossing van die alledaagse uitdagings wat onderrig en leer steeds be\u00efnvloed nie. Boonop het burgers, sonder duidelike planne, befondsing, tydlyne en meetbare teikens, geen manier om te weet of die beloofde KI-inisiatiewe verder as aankondigings sal ontwikkel en \u2019n werklikheid sal word nie.<\/p><p><strong>Die Verlaging van Teikens Wek Kommer<\/strong><\/p><p>Een van die grootste redes tot kommer in die departement se Jaarverslag is dat sommige van sy prestasieteikens <strong>gedurende die boekjaar verlaag<\/strong> was. Die verandering van \u2019n teiken is nie altyd problematies nie. Soms maak onvoorsiene gebeure dit noodsaaklik. Die verlaging van teikens behoort egter die uitsondering en nie die re\u00ebl te wees nie. Indien teikens te maklik verlaag word, word dit moeiliker om te beoordeel of die departement werklik vordering maak. Een voorbeeld is die teiken vir die vervanging van ongeskikte skoolstrukture. Die departement het sy teiken verlaag weens begrotingsbeperkings en vertragings in infrastruktuurprojekte. Baie skole worstel egter met oor klaskamers, verouderde geboue en swak infrastruktuur, en die vertraging van projekte, of die verlaging van teikens, beteken dat leerders moontlik nog langer vir veilige en geskikte klaskamers sal moet wag.<\/p><p>Dieselfde patroon kom ook in ander dele van die verslag voor. Begrotingsdruk, vertragings deur implementeringsagentskappe en kapasiteitsuitdagings word dikwels as redes aangevoer vir teikens wat nie bereik of wat aangepas is nie. Hierdie verduidelikings help ons om te verstaan waarom projekte agter raak, maar beklemtoon ook die behoefte aan beter beplanning en sterker projekbestuur.<\/p><p>Die Premier het nie vermeld dat sommige teikens afwaarts aangepas is nie. In plaas daarvan fokus hy op nuwe verbintenisse en toekomstige planne. Burgers behoort egter die volledige prentjie te ontvang en ingelig te word oor waar die regering tekortgeskiet het, waarom dit gebeur het en wat gedoen word om te voorkom dat dieselfde probleme weer voorkom. <strong>Eerlikheid oor uitdagings ondermyn nie openbare vertroue nie. Dit versterk dit.<\/strong> Mense is meer geneig om die regering te vertrou wanneer dit probleme openlik erken en verduidelik hoe dit beplan om dit reg te stel.<\/p><p><strong>Die Ouditeur-generaal se Bevindings<\/strong><\/p><p>Die Premier se toespraak skets \u2019n positiewe beeld van onderwys in Gauteng. Die <a href=\"https:\/\/www.agsa.co.za\/storage\/app\/media\/reporting\/pfma\/PFMA-GR-2024-25-Interactive.pdf\">Ouditeur-generaal se bevindings<\/a> vertel egter \u2019n ander verhaal. Dit wys op ernstige probleme in die wyse waarop die departement sy finansies bestuur, oor sy prestasie verslag doen en kontrakte toeken.<\/p><p>Een van die mees kommerwekkende bevindings is dat die departement onakkurate prestasie-inligting ingedien het: Die Ouditeur-generaal het <a href=\"https:\/\/www.gpl.gov.za\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/163918-GDE-AR-2025-FINALS-18-Sept.pdf#page=274\">wesenlike wanvoorstellings<\/a> in die departement se Jaarlikse Prestasieverslag gevind, veral op die gebied van <a href=\"https:\/\/www.gpl.gov.za\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/163918-GDE-AR-2025-FINALS-18-Sept.pdf#page=273\">openbare gewone skoolonderwys en infrastruktuurontwikkeling<\/a>. (Die departement het nie hierdie foute reggestel voordat die verslag gefinaliseer is nie.) Dit is belangrik omdat, indien die regering nie <a href=\"https:\/\/www.gov.za\/documents\/constitution\/constitution-republic-south-africa-1996-chapter-1-founding-provisions-04-feb#1\">verantwoordingspligtig, responsief en oop<\/a> is nie, dit ongrondwetlik optree.<\/p><p>Die Ouditeur-generaal het ook ernstige probleme met verkryging en besteding ge\u00efdentifiseer. In sommige gevalle het die departement goedere en dienste ter waarde van meer as R1 miljoen aangekoop <a href=\"https:\/\/www.gpl.gov.za\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/163918-GDE-AR-2025-FINALS-18-Sept.pdf#page=275\"><strong>sonder<\/strong> om mededingende tenders uit te nooi<\/a>, al was daar genoeg tyd om die normale verkrygingsproses te volg. Sommige konstruksiekontrakte is toegeken aan kontrakteurs wat nie behoorlik by die Konstruksiebedryfontwikkelingsraad <a href=\"https:\/\/www.gpl.gov.za\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/163918-GDE-AR-2025-FINALS-18-Sept.pdf#page=275\">geregistreer was nie<\/a>. In ander gevalle is kontrakte nie op die mees kostedoeltreffende wyse toegeken nie, wat beteken dat die regering moontlik nie waarde vir geld ontvang het nie.<\/p><p>Die verslag het ook bevind dat die departement versuim het om behoorlike stappe te doen <a href=\"https:\/\/www.gpl.gov.za\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/163918-GDE-AR-2025-FINALS-18-Sept.pdf#page=275\">om onre\u00eblmatige uitgawes te voorkom<\/a>, soos vereis deur die <a href=\"https:\/\/www.saflii.org\/za\/legis\/consol_act\/pfma1999206\/\">Wet op Openbare Finansi\u00eble Bestuur, 1999<\/a>. <strong>Die grootste deel van hierdie onre\u00eblmatige uitgawes was die gevolg van versuim om verkrygingsre\u00ebls na te kom.<\/strong><\/p><p>Senior bestuur en die rekenpligtige beampte het ook <a href=\"https:\/\/www.gpl.gov.za\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/163918-GDE-AR-2025-FINALS-18-Sept.pdf#page=276\">versuim<\/a> om doeltreffende toesig oor nakomingsbeheermaatre\u00ebls en prestasieverslagdoening uit te oefen. Dit het <a href=\"https:\/\/www.gpl.gov.za\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/163918-GDE-AR-2025-FINALS-18-Sept.pdf#page=276\">gelei<\/a> tot wesenlike nie-nakoming van wetlike en regulatoriese vereistes, asook tekortkominge in prestasie-inligting en die formulering van prestasieteikens.<\/p><p>Hierdie bevindings wek belangrike kommer oor goeie regering. Die provinsie kan nie onderwys slegs deur groter begrotings verbeter nie. Openbare geld moet ook <strong>wettig, billik en doeltreffend <\/strong>bestuur word. Wanneer verkrygingsre\u00ebls ge\u00efgnoreer word of prestasie-inligting onakkuraat is, word dit moeiliker vir die publiek om te vertrou dat onderwysbefondsing gebruik word soos bedoel.<\/p><p><strong>Die Premier het nie enige van hierdie bevindings aangespreek nie<\/strong>, en het eerder gekies om op prestasies en die toekoms te fokus.<\/p><p><strong>Ten slotte: Aktiewe Burgerskap Beteken Om Verder as die Toespraak te Kyk<\/strong><\/p><p>Premier Lesufi se <a href=\"https:\/\/www.gov.za\/news\/speeches\/premier-panyaza-lesufi-gauteng-state-province-address-2026-24-feb-2026\">2026-Provinsiale Rede<\/a> het \u2019n bemoedigende beeld van onderwys in Gauteng geskets. Dit het uitstekende matriekuitslae gevier, suksesvolle skole erken en \u2019n ambisieuse visie vir die toekoms uiteengesit. Die provinsie se eie begroting, Jaarverslag en toesigbevindings vertel egter \u2019n meer gebalanseerde verhaal. Dit toon dat baie skole steeds met oorvol klaskamers, verouderde infrastruktuur, instandhoudingsagterstande en probleme met dienslewering te kampe het. Dit wek ook kommer oor finansi\u00eble bestuur en die wyse waarop sommige regeringsverbintenisse gerapporteer en uitgevoer word. Dit beteken nie dat geen vordering gemaak is nie. Baie van die prestasies wat in die Provinsiale Rede uitgelig is, verdien erkenning. <strong>Werklike vordering behoort burgers egter nie daarvan te weerhou om moeilike vrae te stel nie<\/strong>. Belastingbetalers se geld moet lei tot werklike verbeterings in klaskamers, skoolgeboue en die gehalte van onderwys wat leerders elke dag ontvang.<\/p><p>Die regering behoort erkenning te ontvang wanneer dit resultate lewer. Maar daar behoort ook van hom verwag te word om te verduidelik waar dit tekortgeskiet het en hoe dit beplan om te verbeter. Dit is nie kritiek ter wille van kritiek nie. Dit is \u2019n belangrike deel van aanspreeklikheid.<\/p><p>Aktiewe burgerskap gaan oor meer as om na toesprake te luister of goeie nuus te vier. Dit beteken om begrotings, jaarverslae en ouditbevindings te lees. Dit beteken om te vra of beloftes duidelik is, of teikens gemeet kan word en of die regering gelewer het op wat hy belowe het.<strong> \u2019n Ingeligte publiek is een van die sterkste grondslagstene van demokrasi<\/strong>e. Wanneer burgers vrae stel, die bewyse volg en die regering aan sy beloftes hou, help hulle om \u2019n meer deursigtige, verantwoordingspligtig en responsiewe Gauteng te bou. Daarom is aktiewe burgerskap nie \u2019n eenmalige gebeurtenis nie. Dit is \u2019n voortdurende reis.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-3934fa2 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"3934fa2\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-bd4a2f8\" data-id=\"bd4a2f8\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6dfa54c elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"6dfa54c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-093cad6 elementor-grid-3 elementor-grid-tablet-2 elementor-grid-mobile-1 elementor-posts--thumbnail-top elementor-widget elementor-widget-posts\" data-id=\"093cad6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;classic_columns&quot;:&quot;3&quot;,&quot;classic_columns_tablet&quot;:&quot;2&quot;,&quot;classic_columns_mobile&quot;:&quot;1&quot;,&quot;classic_row_gap&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:35,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;classic_row_gap_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;classic_row_gap_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"posts.classic\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-posts-container elementor-posts elementor-posts--skin-classic elementor-grid\" role=\"list\">\n\t\t\t\t<article class=\"elementor-post elementor-grid-item post-40950 post type-post status-publish format-standard has-post-thumbnail hentry category-demokratiese-regering category-grondwet-rsa category-fw-de-klerk-fondasie category-verklarings tag-demokratiese-aanspreeklikheid tag-deursigtigheid tag-fw-de-klerk-stigting tag-grondwetlike-regte tag-plaaslike-verkiesings tag-publieke-deelname tag-verkiesingswet\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t<a class=\"elementor-post__thumbnail__link\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarskuwingsteken-geen-geleentheid-vir-openbare-kommentaar-op-die-finale-weergawe-van-die-verkiesingsregulasies-nie\/\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\t<div class=\"elementor-post__thumbnail\"><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"200\" src=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/STATEMENT-IEC-2-300x200.png\" class=\"attachment-medium size-medium wp-image-40952\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/STATEMENT-IEC-2-300x200.png 300w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/STATEMENT-IEC-2-1024x683.png 1024w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/STATEMENT-IEC-2-768x512.png 768w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/STATEMENT-IEC-2.png 1536w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/div>\n\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__text\">\n\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-post__title\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarskuwingsteken-geen-geleentheid-vir-openbare-kommentaar-op-die-finale-weergawe-van-die-verkiesingsregulasies-nie\/\" >\n\t\t\t\tWAARSKUWINGSTEKEN: GEEN GELEENTHEID VIR OPENBARE KOMMENTAAR OP DIE FINALE WEERGAWE VAN DIE VERKIESINGSREGULASIES NIE\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__excerpt\">\n\t\t\t<p>Die FW de Klerk Stigting is bekommerd oor \u2019n verandering wat in die finale Regulasies op Munisipale Verkiesings aangebring was sonder dat dit in die konsepweergawe vir openbare kommentaar verskyn het. Volgens die Stigting wek die invoeging van \u2019n vereiste dat verkiesingsbesware deur \u2019n be\u00ebdigde verklaring vergesel moet word, ernstige vrae oor sinvolle openbare deelname, deursigtigheid in die verkiesingsproses en die nakoming van die Konstitusionele Hof se beginsels rakende wysigings wat n\u00e1 die openbare deelnameproses aangebring word.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t<a class=\"elementor-post__read-more\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarskuwingsteken-geen-geleentheid-vir-openbare-kommentaar-op-die-finale-weergawe-van-die-verkiesingsregulasies-nie\/\" aria-label=\"Read more about WAARSKUWINGSTEKEN: GEEN GELEENTHEID VIR OPENBARE KOMMENTAAR OP DIE FINALE WEERGAWE VAN DIE VERKIESINGSREGULASIES NIE\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\tRead More \u00bb\t\t<\/a>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/article>\n\t\t\t\t<article class=\"elementor-post elementor-grid-item post-40916 post type-post status-publish format-standard has-post-thumbnail hentry category-artikel category-demokratiese-regering category-grondwet-rsa category-fw-de-klerk-fondasie tag-aanspreeklikheid-responsiwiteit-openheid tag-aktiewe-burgerskap tag-gauteng tag-onderwys tag-provinsiale-rede-2026 tag-skool-toelatings tag-skoolinfrastruktuur\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t<a class=\"elementor-post__thumbnail__link\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\t<div class=\"elementor-post__thumbnail\"><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"169\" src=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1-300x169.png\" class=\"attachment-medium size-medium wp-image-40918\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1-300x169.png 300w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1-1024x576.png 1024w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1-768x432.png 768w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1-1536x864.png 1536w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1.png 1920w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/div>\n\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__text\">\n\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-post__title\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/\" >\n\t\t\t\tGAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__excerpt\">\n\t\t\t<p>Premier Panyaza Lesufi se 2026-Provinsiale Rede het Gauteng se prestasies op die gebied van onderwys uitgelig, insluitend sterk matriekuitslae en planne vir nuwe skole, KI-inisiatiewe en verbeterde toelatingstelsels. \u2019n Nader ondersoek van die Gauteng-begroting, die Jaarverslag van die Departement van Onderwys en die bevindings van die Ouditeur-generaal toon egter voortdurende uitdagings soos oorvol klaskamers, infrastruktuuragterstande, vertragings met toelatings en kommer oor goeie regering. Hierdie ontleding ondersoek of die provinsie se onderwysverbintenisse voldoende spesifiek is om deursigtigheid, aanspreeklikheid en meetbare vordering te verseker.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t<a class=\"elementor-post__read-more\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/\" aria-label=\"Read more about GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\tRead More \u00bb\t\t<\/a>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/article>\n\t\t\t\t<article class=\"elementor-post elementor-grid-item post-40880 post type-post status-publish format-standard has-post-thumbnail hentry category-grondwet-rsa category-fw-de-klerk-fondasie category-menseregte category-verklarings tag-bronkhorstspruit tag-fw-de-klerk-stigting tag-grondwetlike-regte tag-openbare-aanspreeklikheid tag-reg-op-water tag-waterbestuur tag-waterkrisis\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t<a class=\"elementor-post__thumbnail__link\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-die-bronkhorstspruit-waterkrisis-die-grondwet-skend\/\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\t<div class=\"elementor-post__thumbnail\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"169\" src=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Water-Web-1-300x169.png\" class=\"attachment-medium size-medium wp-image-40882\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Water-Web-1-300x169.png 300w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Water-Web-1-1024x576.png 1024w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Water-Web-1-768x432.png 768w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Water-Web-1-1536x864.png 1536w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Water-Web-1.png 1920w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/div>\n\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__text\">\n\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-post__title\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-die-bronkhorstspruit-waterkrisis-die-grondwet-skend\/\" >\n\t\t\t\tWAAROM DIE BRONKHORSTSPRUIT-WATERKRISIS DIE GRONDWET SKEND\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__excerpt\">\n\t\t\t<p>Die FW de Klerk Stigting spreek kommer uit oor die Bronkhorstspruit-waterkrisis en waarsku dat besmette drinkwater grondwetlike regte, openbare gesondheid en menswaardigheid bedreig. Die Stigting doen \u2019n beroep op deursigtigheid, aanspreeklikheid en dringende hervormings om sistemiese swakhede in Suid-Afrika se waterbestuur en die bestuur van waterinfrastruktuur aan te spreek.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t<a class=\"elementor-post__read-more\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-die-bronkhorstspruit-waterkrisis-die-grondwet-skend\/\" aria-label=\"Read more about WAAROM DIE BRONKHORSTSPRUIT-WATERKRISIS DIE GRONDWET SKEND\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\tRead More \u00bb\t\t<\/a>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/article>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-21c5120 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"21c5120\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Premier Panyaza Lesufi se 2026-Provinsiale Rede het Gauteng se prestasies op die gebied van onderwys uitgelig, insluitend sterk matriekuitslae en planne vir nuwe skole, KI-inisiatiewe en verbeterde toelatingstelsels. \u2019n Nader ondersoek van die Gauteng-begroting, die Jaarverslag van die Departement van Onderwys en die bevindings van die Ouditeur-generaal toon egter voortdurende uitdagings soos oorvol klaskamers, infrastruktuuragterstande, vertragings met toelatings en kommer oor goeie regering. Hierdie ontleding ondersoek of die provinsie se onderwysverbintenisse voldoende spesifiek is om deursigtigheid, aanspreeklikheid en meetbare vordering te verseker.<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":40918,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[299,423,55,2063],"tags":[3849,3850,3853,142,3848,3852,3851],"class_list":["post-40916","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artikel","category-demokratiese-regering","category-grondwet-rsa","category-fw-de-klerk-fondasie","tag-aanspreeklikheid-responsiwiteit-openheid","tag-aktiewe-burgerskap","tag-gauteng","tag-onderwys","tag-provinsiale-rede-2026","tag-skool-toelatings","tag-skoolinfrastruktuur"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE - FW de Klerk Foundation<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Premier Panyaza Lesufi se 2026-Provinsiale Rede het Gauteng se prestasies op die gebied van onderwys uitgelig, insluitend sterk matriekuitslae en planne vir nuwe skole, KI-inisiatiewe en verbeterde toelatingstelsels. \u2019n Nader ondersoek van die Gauteng-begroting, die Jaarverslag van die Departement van Onderwys en die bevindings van die Ouditeur-generaal toon egter voortdurende uitdagings soos oorvol klaskamers, infrastruktuuragterstande, vertragings met toelatings en kommer oor goeie regering. Hierdie ontleding ondersoek of die provinsie se onderwysverbintenisse voldoende spesifiek is om deursigtigheid, aanspreeklikheid en meetbare vordering te verseker.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE - FW de Klerk Foundation\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Premier Panyaza Lesufi se 2026-Provinsiale Rede het Gauteng se prestasies op die gebied van onderwys uitgelig, insluitend sterk matriekuitslae en planne vir nuwe skole, KI-inisiatiewe en verbeterde toelatingstelsels. \u2019n Nader ondersoek van die Gauteng-begroting, die Jaarverslag van die Departement van Onderwys en die bevindings van die Ouditeur-generaal toon egter voortdurende uitdagings soos oorvol klaskamers, infrastruktuuragterstande, vertragings met toelatings en kommer oor goeie regering. Hierdie ontleding ondersoek of die provinsie se onderwysverbintenisse voldoende spesifiek is om deursigtigheid, aanspreeklikheid en meetbare vordering te verseker.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FW de Klerk Foundation\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-23T07:14:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-23T07:15:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1-1024x576.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"576\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Mandisa Gumede\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mandisa Gumede\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/\"},\"author\":{\"name\":\"Mandisa Gumede\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/52b48a7827678bbee9e958b40d334bc3\"},\"headline\":\"GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE\",\"datePublished\":\"2026-10-23T07:14:50+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-23T07:15:37+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/\"},\"wordCount\":2621,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1.png\",\"keywords\":[\"Aanspreeklikheid Responsiwiteit Openheid\",\"Aktiewe Burgerskap\",\"Gauteng\",\"Onderwys\",\"Provinsiale Rede 2026\",\"Skool Toelatings\",\"SkoolInfrastruktuur\"],\"articleSection\":[\"Artikel\",\"Demokratiese Regering\",\"Die Grondwet van Suid-Afrika\",\"FW de Klerk Fondasie\"],\"inLanguage\":\"en-ZA\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/\",\"name\":\"GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE - FW de Klerk Foundation\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1.png\",\"datePublished\":\"2026-10-23T07:14:50+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-23T07:15:37+00:00\",\"description\":\"Premier Panyaza Lesufi se 2026-Provinsiale Rede het Gauteng se prestasies op die gebied van onderwys uitgelig, insluitend sterk matriekuitslae en planne vir nuwe skole, KI-inisiatiewe en verbeterde toelatingstelsels. \u2019n Nader ondersoek van die Gauteng-begroting, die Jaarverslag van die Departement van Onderwys en die bevindings van die Ouditeur-generaal toon egter voortdurende uitdagings soos oorvol klaskamers, infrastruktuuragterstande, vertragings met toelatings en kommer oor goeie regering. Hierdie ontleding ondersoek of die provinsie se onderwysverbintenisse voldoende spesifiek is om deursigtigheid, aanspreeklikheid en meetbare vordering te verseker.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1.png\",\"width\":1920,\"height\":1080},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"FW de Klerk Fondasie\",\"item\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/kategorie\/fw-de-klerk-fondasie\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/\",\"name\":\"FW de Klerk Foundation\",\"description\":\"Defend and Promote the Constitution of South Africa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-ZA\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization\",\"name\":\"FW de Klerk Foundation\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png\",\"width\":800,\"height\":1018,\"caption\":\"FW de Klerk Foundation\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/52b48a7827678bbee9e958b40d334bc3\",\"name\":\"Mandisa Gumede\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE - FW de Klerk Foundation","description":"Premier Panyaza Lesufi se 2026-Provinsiale Rede het Gauteng se prestasies op die gebied van onderwys uitgelig, insluitend sterk matriekuitslae en planne vir nuwe skole, KI-inisiatiewe en verbeterde toelatingstelsels. \u2019n Nader ondersoek van die Gauteng-begroting, die Jaarverslag van die Departement van Onderwys en die bevindings van die Ouditeur-generaal toon egter voortdurende uitdagings soos oorvol klaskamers, infrastruktuuragterstande, vertragings met toelatings en kommer oor goeie regering. Hierdie ontleding ondersoek of die provinsie se onderwysverbintenisse voldoende spesifiek is om deursigtigheid, aanspreeklikheid en meetbare vordering te verseker.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE - FW de Klerk Foundation","og_description":"Premier Panyaza Lesufi se 2026-Provinsiale Rede het Gauteng se prestasies op die gebied van onderwys uitgelig, insluitend sterk matriekuitslae en planne vir nuwe skole, KI-inisiatiewe en verbeterde toelatingstelsels. \u2019n Nader ondersoek van die Gauteng-begroting, die Jaarverslag van die Departement van Onderwys en die bevindings van die Ouditeur-generaal toon egter voortdurende uitdagings soos oorvol klaskamers, infrastruktuuragterstande, vertragings met toelatings en kommer oor goeie regering. Hierdie ontleding ondersoek of die provinsie se onderwysverbintenisse voldoende spesifiek is om deursigtigheid, aanspreeklikheid en meetbare vordering te verseker.","og_url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/","og_site_name":"FW de Klerk Foundation","article_published_time":"2026-10-23T07:14:50+00:00","article_modified_time":"2026-10-23T07:15:37+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":576,"url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1-1024x576.png","type":"image\/png"}],"author":"Mandisa Gumede","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Mandisa Gumede","Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/"},"author":{"name":"Mandisa Gumede","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/52b48a7827678bbee9e958b40d334bc3"},"headline":"GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE","datePublished":"2026-10-23T07:14:50+00:00","dateModified":"2026-10-23T07:15:37+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/"},"wordCount":2621,"publisher":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1.png","keywords":["Aanspreeklikheid Responsiwiteit Openheid","Aktiewe Burgerskap","Gauteng","Onderwys","Provinsiale Rede 2026","Skool Toelatings","SkoolInfrastruktuur"],"articleSection":["Artikel","Demokratiese Regering","Die Grondwet van Suid-Afrika","FW de Klerk Fondasie"],"inLanguage":"en-ZA"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/","name":"GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE - FW de Klerk Foundation","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1.png","datePublished":"2026-10-23T07:14:50+00:00","dateModified":"2026-10-23T07:15:37+00:00","description":"Premier Panyaza Lesufi se 2026-Provinsiale Rede het Gauteng se prestasies op die gebied van onderwys uitgelig, insluitend sterk matriekuitslae en planne vir nuwe skole, KI-inisiatiewe en verbeterde toelatingstelsels. \u2019n Nader ondersoek van die Gauteng-begroting, die Jaarverslag van die Departement van Onderwys en die bevindings van die Ouditeur-generaal toon egter voortdurende uitdagings soos oorvol klaskamers, infrastruktuuragterstande, vertragings met toelatings en kommer oor goeie regering. Hierdie ontleding ondersoek of die provinsie se onderwysverbintenisse voldoende spesifiek is om deursigtigheid, aanspreeklikheid en meetbare vordering te verseker.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-ZA","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#primaryimage","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1.png","contentUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gauteng-Education-Web-1.png","width":1920,"height":1080},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gauteng-onderwys-ambisieuse-beloftes-vae-verbintenisse\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"FW de Klerk Fondasie","item":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/kategorie\/fw-de-klerk-fondasie\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"GAUTENG ONDERWYS: AMBISIEUSE BELOFTES, VAE VERBINTENISSE"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/","name":"FW de Klerk Foundation","description":"Defend and Promote the Constitution of South Africa","publisher":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-ZA"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization","name":"FW de Klerk Foundation","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png","contentUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png","width":800,"height":1018,"caption":"FW de Klerk Foundation"},"image":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/52b48a7827678bbee9e958b40d334bc3","name":"Mandisa Gumede"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40916","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40916"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40916\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40929,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40916\/revisions\/40929"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40918"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40916"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40916"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40916"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}