{"id":39766,"date":"2026-07-15T11:54:34","date_gmt":"2026-07-15T09:54:34","guid":{"rendered":"https:\/\/fwdeklerk.org\/?p=39766"},"modified":"2026-07-15T11:55:20","modified_gmt":"2026-07-15T09:55:20","slug":"openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/","title":{"rendered":"OPENBARE GROND IS \u2019N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET \u2019N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ondersteun die werk van die FW de Klerk Stigting<\/strong><\/p>

Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org<\/a> of skandeer die QR-kode hieronder.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tRead this article in English<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

OPENBARE GROND IS \u2019N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET \u2019N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Uitgereik deur Ismail Joosub namens die FW de Klerk Stigting op 15\/07\/2026<\/span><\/i><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Daar is \u2019n stuk grond in Seepunt wat Suid-Afrika pas \u2019n les in grondwetlikheid geleer het. Vir meer as \u2019n dekade was die ou Tafelberg-skoolterrein die middelpunt van \u2019n stryd tussen twee o\u00ebnskynlik redelike standpunte. Dit is dat die regering mag verkoop wat hy besit en dat sekere grond, grondwetlik gesproke, te belangrik is om soos enige ander bate verkoop te word.<\/p>

Op 2 Julie 2026 het die Konstitusionele Hof daardie stryd besleg<\/a>. In \u2019n eenparige uitspraak, geskryf deur Regter Mhlantla<\/a>, het die Hof die Wes-Kaapse regering se 2015-verkoop van die Tafelberg-eiendom onwettig verklaar, die Hoogste Hof van App\u00e8l se 2024-uitspraak wat die verkoop goedgekeur het, tersyde gestel, en die provinsie en die Stad Kaapstad gelas om terug te rapporteer oor hoe hulle beoog om bekostigbare behuising in die Kaapstadse middestad en Seepunt te lewer.<\/p>

Die agtergrond is belangrik. Die Tafelberg-terrein, waar daar vroe\u00ebr \u2019n remedi\u00ebrende skool was<\/a>, is naby werksgeleenthede, vervoer, skole en hospitale gele\u00eb, in een van Kaapstad se voorstede met die meeste geleenthede. In 2015 het die provinsie die terrein vir R135 miljoen aan \u2019n privaatskool verkoop<\/a>, nadat sy eie amptenare van Menslike Nedersettings vroe\u00ebr aangedui het<\/a> dat die grond vir maatskaplike behuising nodig was.<\/p>

Aktiviste, gelei deur Reclaim the City en Ndifuna Ukwazi<\/a>, het aangevoer dat dit ruimtelike apartheid was wat deur \u2019n eiendomstransaksie voortgesit word. Die Hooggeregshof het in 2020 met hulle saamgestem<\/a>. Die Hoogste Hof van App\u00e8l het in 2024 verskil<\/a> en bevind dat n\u00f3g die Grondwet n\u00f3g behuisingswetgewing van die regering vereis om behuising by \u2019n spesifieke adres te bou.<\/p>

Die Konstitusionele Hof het nou daardie redenasie heeltemal verwerp<\/a>. Sy kernbevinding is opvallend eenvoudig. Dit is waar bekostigbare behuising gebou word, maak net soveel saak as of dit enigsins gebou word.<\/p>

Dit is die goue draad wat deur hierdie uitspraak loop. Dit behoort ook deur elke munisipale en provinsiale grondbesluit n\u00e1 hierdie uitspraak te loop. Artikel 26 van die Grondwet vereis nie bloot dat die regering dakke oor mense se koppe sit nie<\/a>. Dit vereis die geleidelike verwesenliking van toegang tot voldoende behuising, en die Konstitusionele Hof het nou bevestig<\/a> dat ligging nie bloot \u2019n bysaak by hierdie reg is nie, maar deel vorm van die inhoud daarvan.<\/p>

\u2019n Huis vier uur van iemand se werk af, met taxikoste wat die huishouding nie kan bekostig nie, is \u2019n wesenlik swakker verwesenliking van artikel 26<\/a> as \u2019n huis naby \u2019n treinstasie. Artikel 25<\/a>, wat so dikwels verdedigend deur grondeienaars aangevoer word, werk in hierdie geval eintlik ook in die ander rigting: Dit erken grondhervorming en billike toegang tot grond uitdruklik as deel van die openbare belang, en verplig die staat om redelike maatre\u00ebls te tref om die rasse-ontneming van die verlede reg te stel.<\/p>

Saam gelees, laat artikels 25 en 26<\/a> nie bloot ruimtelike regstelling toe nie. Hulle vereis dat die staat, veral waar hy goed gele\u00eb openbare grond besit, redelike, deursigtige en behoorlik beplande maatre\u00ebls tref om daardie regstelling \u2019n werklikheid te maak<\/a>.<\/p>

SPLUMA, die Wet op Ruimtelike Beplanning en Grondgebruikbestuur van 2013<\/a>, is ook hier belangrik omdat dit hierdie grondwetlike plig in praktiese beplanningstaal omsit. Die Wet vereis dat ruimtelike beplanning ruimtelike geregtigheid bevorder, vorige ruimtelike en ontwikkelingswanbalanse regstel, en munisipaliteite deur middel van ruimtelike ontwikkelingsraamwerke rig.<\/p>

In gewone Afrikaans: munisipaliteite mag nie beplan asof apartheid se kaart eenvoudig verdwyn het nie. Hul grondgebruikbesluite moet eerder help om daardie kaart ongedaan te maak.<\/p>

Maar die Stigting se standpunt is nie, en moet nooit verwar word met, \u2019n argument dat staatsgrond nooit verkoop mag word nie, of dat markwaarde irrelevant is nie. Dit is nie wat die Konstitusionele Hof ges\u00ea het nie. Wat die Hof in wese ges\u00ea het<\/a>, is dat die regering nie goed gele\u00eb openbare grond as \u2019n gewone kommersi\u00eble bate kan behandel wanneer daardie grond ook \u2019n instrument is om apartheid se geografie ongedaan te maak nie.<\/p>

Die Wes-Kaap se eie regulasies kragtens<\/a> die Wet op Grondadministrasie van 1995<\/a> het openbare deelname eers toegelaat nadat \u2019n vervreemdingskontrak reeds onderteken is. Dit is nie deelname nie. Dit is bloot kennisgewing. \u2019n Publiek wat genooi word om kommentaar te lewer op \u2019n besluit wat reeds geneem is, oefen nie werklik die regte uit wat deur artikels 32 en 33 van die Grondwet<\/a> gewaarborg word nie, naamlik toegang tot inligting en regverdige administratiewe optrede. S\u00f3 \u2019n publiek word bloot deur die proses bestuur.<\/p>

Die Hof se aandrang<\/a> dat konsultasie moet plaasvind terwyl opsies nog werklik oop is, is in waarheid niks meer nie as \u2019n herbevestiging van wat artikel 195<\/a> reeds van openbare administrasie vereis: deursigtigheid, verantwoordbaarheid en responsiwiteit<\/strong> wat werklik betekenis het.<\/p>

Dit is direk relevant in die aanloop tot die plaaslike regeringsverkiesings op 4 November. Artikels 152 en 153<\/a> vereis dat elke munisipaliteit sy beplanning, begroting en batebestuur rondom die basiese behoeftes en ontwikkeling van sy gemeenskap moet struktureer, nie bloot rondom die bod wat die hoogste prys behaal nie.<\/p>

Kiesers behoort hul plaaslike kandidate \u2019n reguit vraag te vra: Weet u munisipaliteit watter grond hy besit, waar dit gele\u00eb is, en of die grond se grondwetlike waarde beoordeel is voordat dit vir verkoop geoormerk is? Die meeste sal dit nie kan antwoord nie. N\u00e1 Tafelberg sal hulle dit toenemend m\u00f3\u00e9t kan doen.<\/p>

Niks hiervan regverdig arbitr\u00eare staatsmag oor eiendom nie. Onteiening vereis steeds \u2019n algemeen geldende regsvoorskrif en regverdige en billike vergoeding, presies soos artikel 25<\/a> bepaal. Maar die vervreemding van grond wat die staat reeds besit, is \u2019n ander saak. Dit is nou bo ernstige twyfel dat grondwetlike rentmeesterskap, en nie maksimum korttermyninkomste nie, daardie besluite moet rig.<\/p>

Die regering verraai nie grondwetlikheid wanneer hy goed gele\u00eb openbare grond gebruik om stedelike insluiting te bevorder nie. Hy verraai grondwetlikheid wanneer hy daardie grond arbitr\u00ear, ondeursigtig, of sonder \u2019n publiek wat werklik vooraf aangehoor is, van die hand sit voordat die ink droog is.<\/p>

Tafelberg het nooit net oor Seepunt gegaan nie. Dit is \u2019n boodskap aan elke munisipaliteit wat grond naby \u2019n treinspoor, hospitaal of skool besit: daardie grond is nie bloot joune om te verkoop nie. In \u2019n baie werklike grondwetlike sin behoort dit aan die onvoltooide werk om apartheid se kaart ongedaan te maak.<\/p>

Vir meer oor hierdie onderwerp, lees: Ruimtelike Apartheid: Die Onsigsbare Mure Wat aan Suid-Afrika se Jeug Gestalte Gee – <\/strong>https:\/\/fwdeklerk.org\/spatial-segregation-the-invisible-walls-shaping-south-africas-youth\/<\/strong><\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t
\"\"<\/div>\n\t\t<\/a>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\n\t\t\t\tFW DE KLERK STIGTING VERWELKOM STERKER TOESIG INGEVOLGE NUWE SDK-WET\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Die FW de Klerk Stigting verwelkom die Staatsdienskommissiewet 8 van 2026 as \u2019n belangrike stap na sterker, onafhanklike toesig oor Suid-Afrika se openbare administrasie. Die uitgebreide mandaat van die Staatsdienskommissie, insluitend toekomstige toesig oor munisipaliteite en openbare entiteite, kan verantwoordbaarheid, professionalisering en dienslewering versterk. Doeltreffende uitvoering sal voldoende hulpbronne, beskerming teen politieke inmenging en duidelike bewys vereis dat SDK-bevindings tot betekenisvolle regstellende optrede lei.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t\n\t\t\tRead More \u00bb\t\t<\/a>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/article>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t
\"\"<\/div>\n\t\t<\/a>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\n\t\t\t\t\u2019N TANDLOSE WAGHOND: \u2019N ARGUMENT OM DIE BEVOEGDHEDE VAN DIE PAN-SUID-AFRIKAANSE TAALRAAD TE VERSTERK\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Suid-Afrika se Grondwet waarborg uitgebreide taalregte, maar die implementering daarvan bly inkonsekwent. Hierdie artikel ondersoek hoe die versterking van PanSAT se afdwingingsbevoegdhede linguistiese diversiteit kan bevorder, aanspreeklikheid kan verbeter en kan verseker dat alle taalgemeenskappe gelyke erkenning en beskerming geniet.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t\n\t\t\tRead More \u00bb\t\t<\/a>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/article>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t
\"\"<\/div>\n\t\t<\/a>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\n\t\t\t\tWAAROM DIVERSITEIT SAAK MAAK\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Diversiteit kan as ‘n meganisme vir nasiebou dien, omdat dit maatskaplike samehorigheid kan versterk en ekonomiese waardekettings ontsluit.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t\n\t\t\tRead More \u00bb\t\t<\/a>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/article>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Die Konstitusionele Hof se Tafelberg-uitspraak bevestig dat goed gele\u00eb openbare grond nie bloot as \u2019n kommersi\u00eble bate behandel kan word wanneer dit kan help om apartheid se ruimtelike nalatenskap ongedaan te maak nie. Waar bekostigbare behuising gebou word, is belangrik, omdat toegang tot werksgeleenthede, vervoer, onderwys en noodsaaklike dienste deel vorm van betekenisvolle toegang tot voldoende behuising. Munisipaliteite en provinsies moet openbare grond dus deursigtig bestuur en vervreem, met opregte openbare deelname en behoorlike erkenning van die grond se grondwetlike waarde.<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":39769,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[299,423,55,2063,434],"tags":[3685,3239,2486,3687,3684,3686,3688],"class_list":["post-39766","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artikel","category-demokratiese-regering","category-grondwet-rsa","category-fw-de-klerk-fondasie","category-sosio-ekonomiese-regte","tag-bekostigbare-behuising","tag-grondhervorming","tag-konstitusionele-hof","tag-munisipale-bestuur","tag-openbare-grond","tag-ruimtelike-geregtigheid","tag-tafelberg"],"yoast_head":"\nOPENBARE GROND IS \u2019N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET \u2019N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE - FW de Klerk Foundation<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Die Konstitusionele Hof se Tafelberg-uitspraak bevestig dat goed gele\u00eb openbare grond nie bloot as \u2019n kommersi\u00eble bate behandel kan word wanneer dit kan help om apartheid se ruimtelike nalatenskap ongedaan te maak nie. Waar bekostigbare behuising gebou word, is belangrik, omdat toegang tot werksgeleenthede, vervoer, onderwys en noodsaaklike dienste deel vorm van betekenisvolle toegang tot voldoende behuising. Munisipaliteite en provinsies moet openbare grond dus deursigtig bestuur en vervreem, met opregte openbare deelname en behoorlike erkenning van die grond se grondwetlike waarde.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"OPENBARE GROND IS \u2019N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET \u2019N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE - FW de Klerk Foundation\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Die Konstitusionele Hof se Tafelberg-uitspraak bevestig dat goed gele\u00eb openbare grond nie bloot as \u2019n kommersi\u00eble bate behandel kan word wanneer dit kan help om apartheid se ruimtelike nalatenskap ongedaan te maak nie. Waar bekostigbare behuising gebou word, is belangrik, omdat toegang tot werksgeleenthede, vervoer, onderwys en noodsaaklike dienste deel vorm van betekenisvolle toegang tot voldoende behuising. Munisipaliteite en provinsies moet openbare grond dus deursigtig bestuur en vervreem, met opregte openbare deelname en behoorlike erkenning van die grond se grondwetlike waarde.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FW de Klerk Foundation\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-15T09:54:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-15T09:55:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Tafel-Review-2-1024x576.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"576\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Mandisa Gumede\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mandisa Gumede\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/\"},\"author\":{\"name\":\"Mandisa Gumede\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/52b48a7827678bbee9e958b40d334bc3\"},\"headline\":\"OPENBARE GROND IS \u2019N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET \u2019N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE\",\"datePublished\":\"2026-07-15T09:54:34+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-15T09:55:20+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/\"},\"wordCount\":1102,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Tafel-Review-2.png\",\"keywords\":[\"Bekostigbare Behuising\",\"Grondhervorming\",\"konstitusionele hof\",\"Munisipale Bestuur\",\"Openbare Grond\",\"Ruimtelike Geregtigheid\",\"Tafelberg\"],\"articleSection\":[\"Artikel\",\"Demokratiese Regering\",\"Die Grondwet van Suid-Afrika\",\"FW de Klerk Fondasie\",\"Sosio-ekonomiese regte\"],\"inLanguage\":\"en-ZA\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/\",\"name\":\"OPENBARE GROND IS \u2019N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET \u2019N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE - FW de Klerk Foundation\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Tafel-Review-2.png\",\"datePublished\":\"2026-07-15T09:54:34+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-15T09:55:20+00:00\",\"description\":\"Die Konstitusionele Hof se Tafelberg-uitspraak bevestig dat goed gele\u00eb openbare grond nie bloot as \u2019n kommersi\u00eble bate behandel kan word wanneer dit kan help om apartheid se ruimtelike nalatenskap ongedaan te maak nie. Waar bekostigbare behuising gebou word, is belangrik, omdat toegang tot werksgeleenthede, vervoer, onderwys en noodsaaklike dienste deel vorm van betekenisvolle toegang tot voldoende behuising. Munisipaliteite en provinsies moet openbare grond dus deursigtig bestuur en vervreem, met opregte openbare deelname en behoorlike erkenning van die grond se grondwetlike waarde.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Tafel-Review-2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Tafel-Review-2.png\",\"width\":1920,\"height\":1080},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"FW de Klerk Fondasie\",\"item\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/kategorie\/fw-de-klerk-fondasie\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"OPENBARE GROND IS \u2019N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET \u2019N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/\",\"name\":\"FW de Klerk Foundation\",\"description\":\"Defend and Promote the Constitution of South Africa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-ZA\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization\",\"name\":\"FW de Klerk Foundation\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png\",\"width\":800,\"height\":1018,\"caption\":\"FW de Klerk Foundation\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/52b48a7827678bbee9e958b40d334bc3\",\"name\":\"Mandisa Gumede\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"OPENBARE GROND IS \u2019N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET \u2019N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE - FW de Klerk Foundation","description":"Die Konstitusionele Hof se Tafelberg-uitspraak bevestig dat goed gele\u00eb openbare grond nie bloot as \u2019n kommersi\u00eble bate behandel kan word wanneer dit kan help om apartheid se ruimtelike nalatenskap ongedaan te maak nie. Waar bekostigbare behuising gebou word, is belangrik, omdat toegang tot werksgeleenthede, vervoer, onderwys en noodsaaklike dienste deel vorm van betekenisvolle toegang tot voldoende behuising. Munisipaliteite en provinsies moet openbare grond dus deursigtig bestuur en vervreem, met opregte openbare deelname en behoorlike erkenning van die grond se grondwetlike waarde.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"OPENBARE GROND IS \u2019N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET \u2019N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE - FW de Klerk Foundation","og_description":"Die Konstitusionele Hof se Tafelberg-uitspraak bevestig dat goed gele\u00eb openbare grond nie bloot as \u2019n kommersi\u00eble bate behandel kan word wanneer dit kan help om apartheid se ruimtelike nalatenskap ongedaan te maak nie. Waar bekostigbare behuising gebou word, is belangrik, omdat toegang tot werksgeleenthede, vervoer, onderwys en noodsaaklike dienste deel vorm van betekenisvolle toegang tot voldoende behuising. Munisipaliteite en provinsies moet openbare grond dus deursigtig bestuur en vervreem, met opregte openbare deelname en behoorlike erkenning van die grond se grondwetlike waarde.","og_url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/","og_site_name":"FW de Klerk Foundation","article_published_time":"2026-07-15T09:54:34+00:00","article_modified_time":"2026-07-15T09:55:20+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":576,"url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Tafel-Review-2-1024x576.png","type":"image\/png"}],"author":"Mandisa Gumede","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Mandisa Gumede","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/"},"author":{"name":"Mandisa Gumede","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/52b48a7827678bbee9e958b40d334bc3"},"headline":"OPENBARE GROND IS \u2019N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET \u2019N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE","datePublished":"2026-07-15T09:54:34+00:00","dateModified":"2026-07-15T09:55:20+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/"},"wordCount":1102,"publisher":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Tafel-Review-2.png","keywords":["Bekostigbare Behuising","Grondhervorming","konstitusionele hof","Munisipale Bestuur","Openbare Grond","Ruimtelike Geregtigheid","Tafelberg"],"articleSection":["Artikel","Demokratiese Regering","Die Grondwet van Suid-Afrika","FW de Klerk Fondasie","Sosio-ekonomiese regte"],"inLanguage":"en-ZA"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/","name":"OPENBARE GROND IS \u2019N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET \u2019N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE - FW de Klerk Foundation","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Tafel-Review-2.png","datePublished":"2026-07-15T09:54:34+00:00","dateModified":"2026-07-15T09:55:20+00:00","description":"Die Konstitusionele Hof se Tafelberg-uitspraak bevestig dat goed gele\u00eb openbare grond nie bloot as \u2019n kommersi\u00eble bate behandel kan word wanneer dit kan help om apartheid se ruimtelike nalatenskap ongedaan te maak nie. Waar bekostigbare behuising gebou word, is belangrik, omdat toegang tot werksgeleenthede, vervoer, onderwys en noodsaaklike dienste deel vorm van betekenisvolle toegang tot voldoende behuising. Munisipaliteite en provinsies moet openbare grond dus deursigtig bestuur en vervreem, met opregte openbare deelname en behoorlike erkenning van die grond se grondwetlike waarde.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-ZA","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#primaryimage","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Tafel-Review-2.png","contentUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Tafel-Review-2.png","width":1920,"height":1080},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/openbare-grond-is-n-grondwetlike-instrument-nie-net-n-item-op-die-balansstaat-nie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"FW de Klerk Fondasie","item":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/kategorie\/fw-de-klerk-fondasie\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"OPENBARE GROND IS \u2019N GRONDWETLIKE INSTRUMENT, NIE NET \u2019N ITEM OP DIE BALANSSTAAT NIE"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/","name":"FW de Klerk Foundation","description":"Defend and Promote the Constitution of South Africa","publisher":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-ZA"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization","name":"FW de Klerk Foundation","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png","contentUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png","width":800,"height":1018,"caption":"FW de Klerk Foundation"},"image":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/52b48a7827678bbee9e958b40d334bc3","name":"Mandisa Gumede"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39766","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39766"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39766\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39776,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39766\/revisions\/39776"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39769"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}