{"id":37834,"date":"2026-02-12T14:26:02","date_gmt":"2026-02-12T12:26:02","guid":{"rendered":"https:\/\/fwdeklerk.org\/?p=37834"},"modified":"2026-02-12T14:29:34","modified_gmt":"2026-02-12T12:29:34","slug":"gebruiklike-huwelike-eiendomsregte-en-grondwetlike-gelykheid-en-waarom-vvc-versus-jrm-vir-suid-afrikaners-belangrik-is","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/gebruiklike-huwelike-eiendomsregte-en-grondwetlike-gelykheid-en-waarom-vvc-versus-jrm-vir-suid-afrikaners-belangrik-is\/","title":{"rendered":"GEBRUIKLIKE HUWELIKE, EIENDOMSREGTE EN GRONDWETLIKE GELYKHEID EN WAAROM VVC VERSUS JRM VIR SUID-AFRIKANERS BELANGRIK IS"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ondersteun die werk van die FW de Klerk Stigting<\/strong><\/p>

Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org<\/a> of skandeer die QR-kode hieronder.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tRead this article in English<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

GEBRUIKLIKE HUWELIKE, EIENDOMSREGTE EN GRONDWETLIKE GELYKHEID EN WAAROM VVC VERSUS JRM VIR SUID-AFRIKANERS BELANGRIK IS<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Uitgereik deur Lusanda Mahkuntsu namens die FW de Klerk Stigting op 12\/02\/2026<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Op die oog af skyn VVC v JRM<\/em><\/a> \u2019n private familiestryd te wees wat uit egskeidingsverrigtinge spruit. In werklikheid stel die saak vraagstukke oor Suid-Afrika se grondwetlike verbintenisse tot gelykheid, menswaardigheid, die beskerming van eiendomsregte en regssekerheid. Dit raak hoe gesinne hul lewens organiseer, hoe rykdom verdeel word, asook hoe die reg huwelike hanteer wat ingevolge die gewoontereg voltrek is.<\/p>

Die Konstitusionele Hof se uitspraak is belangrik, omdat dit opklaar hoe die reg eggenote in gebruiklike huwelike beskerm wanneer hulle later \u2019n burgerlike huwelik met mekaar sluit. In plaas daarvan om wetgewing ongeldig te verklaar, het die Hof die geskil deur statut\u00eare uitleg besleg en sodoende langdurige onsekerheid uitgeskakel wat baie Suid-Afrikaners in die praktyk raak.

<\/p>

Een aaneenlopende huwelik<\/strong><\/p>

Die Konstitusionele Hof het bevestig dat wanneer eggenote wat ingevolge die gewoontereg getroud is, later met mekaar ingevolge die burgerlike reg trou, dit nie \u2019n nuwe huwelik skep nie. Dit bly \u2018n aaneenlopende verhouding tussen dieselfde twee persone.<\/p>

Wat verander, is nie die huwelik self nie, maar die reg wat dit reguleer. Die eggenote bly deurgaans getroud. Dit beteken dat alle regte en verpligtinge wat gedurende die gebruiklike huwelik ontstaan het, voortduur nadat die burgerlike huwelik gesluit is. Eiendom wat gedurende die gebruiklike huwelik opgebou is, verloor nie sy regsbeskerming bloot, omdat daar later \u2019n burgerlike huwelik gesluit word nie.

Regte wat deur die geskil geraak word<\/strong><\/p>

Die grondwetlike betwisting van artikel 10(2) van die Wet op Erkenning van Gebruiklike Huwelike, 1998<\/a> het drie nou verweefde regte geraak: gelykheid, eiendom en menswaardigheid<\/a>. Elkeen speel \u2019n konkrete rol in die alledaagse lewens van Suid-Afrikaners.

<\/p>

Gelykheid<\/strong><\/p>

Suid-Afrika se geskiedenis word gekenmerk deur die sistematiese marginalisering van gebruiklike huwelike. Vir dekades is hulle as regtens minderwaardig behandel, met verwoestende gevolge, veral vir vroue. Gelykheid ingevolge die Grondwet bepaal dat eggenote – veral vroue – op die reg kan staatmaak om hul ekonomiese posisie tydens die huwelik en die ontbinding daarvan, te beskerm.<\/p>

Die eggenoot in die verrigtinge het aangevoer dat die Wet op die Erkenning van Gebruiklike Huwelike<\/a>, ongelykheid bestendig, omdat dit eggenote in gebruiklike huwelike toelaat om hul huweliksgoederebedeling te wysig sonder die geregtelike waarborge wat in siviele huwelike vereis word. \u2019n Huweliksbatebedeling bepaal \u00f3f eggenote eiendom gelykop deel, \u00f3f afsonderlike boedels behou. Indien hierdie uitleg aanvaar is, sou dit beteken het dat eggenote wat ingevolge die gewoontereg getroud is, swakker regsbeskerming geniet, \u2019n versterking van historiese nadeel.<\/p>

Die Konstitusionele Hof het hierdie uitleg verwerp. Dit het bevestig dat gebruiklike huwelike gelyke status ingevolge die Grondwet geniet en dat die reg nie informele, of onbeskermde, wysigings aan eiendomsregte toelaat nie. Sodra eggenote reeds getroud is, moet enige verandering aan \u2019n bestaande huweliksgoederebedeling plaasvind deur hofgoedkeuring ingevolge artikel 21 van die Wet op Huweliksgoedere, 1984<\/a>. Hierdie uitleg verseker dat eggenote in gebruiklike huwelike nie aan verminderde regsbeskerming blootgestel word nie.

<\/p>

Eiendom<\/strong><\/p>

Eiendomsregte is sentraal tot ekonomiese sekerheid in Suid-Afrika. Vir baie gesinne verteenwoordig die gemeenskaplike boedel wat deur \u2019n huwelik geskep word, toegang tot behuising, finansi\u00eble stabiliteit en langtermynsekuriteit.<\/p>

Die Hooggeregshof het bevind dat die Wet op die Erkenning van Gebruiklike Huwelike<\/a> arbitr\u00eare ontneming van eiendom moontlik gemaak het deur toe te laat dat eggenote regte in \u2019n gemeenskaplike boedel verloor sonder geregtelike toesig. Die Konstitusionele Hof het nie hiermee saamgestem nie. Dit het verduidelik dat eiendom wat gedurende \u2019n gebruiklike huwelik opgebou is, beskerm bly. Die latere sluiting van \u2019n burgerlike huwelik stroop nie enigeen van die eggenote van bestaande vermo\u00ebnsregte nie.<\/p>

Die Hof het die egpaar se huweliksvoorwaardekontrak verwerp, omdat hulle gepoog het om hul huweliksgoederebedeling privaat te verander s\u00f3nder om eers hof goedkeuring te verkry. Ingevolge die Suid-Afrikaanse reg kan eggenote wat reeds getroud is, nie bloot deur ooreenkoms alleen hul stelsel van huweliksgoedere wysig nie. Omdat die vereiste regsproses nie gevolg is nie, het die kontrak geen regseffek gehad nie.<\/p>

Hierdie vereiste van hof goedkeuring weerspie\u00ebl die belangrikheid van geregtelike toesig in aangeleenthede wat gedeelde eiendom raak. Geregtelike toesig beteken dat \u2019n regter \u00e9\u00e9rs enige ooreenkoms moet goedkeur wat verander hoe getroude partye eiendom deel. Hierdie proses bestaan om te verseker dat een eggenoot, dikwels die ekonomies swakker party, nie in \u2019n onbillike re\u00ebling ingedwing word nie. Dit beskerm ook mense of besighede aan wie die egpaar geld skuld, deur te verseker dat eiendomsre\u00ebls nie op \u2019n wyse verander word wat bestaande skulde ontduik nie.<\/p>

Dit illustreer \u2019n belangrike beginsel: waar gedeelde eiendom geraak word, vereis die reg \u2019n formele proses om regverdigheid, deursigtigheid en regssekerheid te verseker.<\/p>

\u00a0<\/p>

Menswaardigheid en regsherkenning<\/strong><\/p>

Vir baie Suid-Afrikaners is \u2019n gebruiklike huwelik nie bloot \u2019n regskeuse nie, maar ook \u2019n kulturele een. Alhoewel menswaardigheid nie as \u2019n afsonderlike regskwessie beslis is nie, onderl\u00ea dit die Hof se redenasie.<\/p>

Om gebruiklike huwelike as brose re\u00eblings te behandel wat sonder beskerming gewysig kan word, sou die menswaardigheid ondermyn van di\u00e9 wat kies om ingevolge die gewoontereg te trou. Deur te bevestig dat gebruiklike huwelike voortdurende regsgevolge en beskerming inhou, het die Hof beklemtoon dat hulle dieselfde respek as burgerlike huwelike verdien.<\/p>


Wat die Hof w\u00e9l en nie beslis het nie<\/strong><\/p>

Die Konstitusionele Hof het nie artikel 10(2) van die Wet op die Erkenning van Gebruiklike Huwelike<\/a> ongrondwetlik verklaar nie. Inteendeel, dit het verduidelik dat die reg grondwetlik gesond is wanneer dit behoorlik uitgel\u00ea word. Die Hof het uiteengesit hoe artikel 10(2) saam met artikel 21 van die Wet op Huweliksgoedere<\/a> funksioneer. Dit het bevestig dat hof goedkeuring vereis word wanneer eggenote hul huweliksgoederebedeling wil verander.<\/p>


Hoekom dit vir Suid-Afrikaners saak maak<\/strong><\/p>