{"id":37785,"date":"2026-02-12T13:00:12","date_gmt":"2026-02-12T11:00:12","guid":{"rendered":"https:\/\/fwdeklerk.org\/?p=37785"},"modified":"2026-02-12T13:20:13","modified_gmt":"2026-02-12T11:20:13","slug":"waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/","title":{"rendered":"WAAROM MUNISIPALE PRESTASIE SAAK MAAK &#8211; EN HOE BETER RE\u00cbLS PLAASLIKE REGERING KAN HERSTEL"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"37785\" class=\"elementor elementor-37785\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-70d513b9 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"70d513b9\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-586167f8\" data-id=\"586167f8\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1ac4cb3 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"1ac4cb3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-9e6fc18 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"9e6fc18\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-87a11f2\" data-id=\"87a11f2\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5ee3f0e elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"5ee3f0e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"500\" src=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Donate-QR-Code.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-22326\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Donate-QR-Code.png 500w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Donate-QR-Code-300x300.png 300w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Donate-QR-Code-150x150.png 150w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-e8d1db8\" data-id=\"e8d1db8\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c157fae elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c157fae\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Ondersteun die werk van die FW de Klerk Stigting<\/strong><\/p><p class=\"p1\">Vir meer inligting oor skenkings kontak <a href=\"mailto:info@fwdeklerk.org\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">info@fwdeklerk.org<\/a> of skandeer die QR-kode hieronder.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-eee07b9 elementor-align-right elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"eee07b9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-button-wrapper\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/why-municipal-performance-matters-and-how-better-rules-could-fix-local-government\/\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-text\">Read this article in English<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6c3b142 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"6c3b142\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-37e27da elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"37e27da\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">WAAROM MUNISIPALE PRESTASIE SAAK MAAK - EN HOE BETER RE\u00cbLS PLAASLIKE REGERING KAN HERSTEL<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-848542d elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"848542d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c48ac21 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c48ac21\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Uitgereik deur Daniela Ellerbeck namens die FW de Klerk Stigting op 12\/02\/2026<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-0568962 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"0568962\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-896e9e0\" data-id=\"896e9e0\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d467fbf elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"d467fbf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"572\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Muncipal-Regs-Image-1-572x1024.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-37788\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Muncipal-Regs-Image-1-572x1024.png 572w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Muncipal-Regs-Image-1-167x300.png 167w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Muncipal-Regs-Image-1-768x1376.png 768w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Muncipal-Regs-Image-1-857x1536.png 857w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Muncipal-Regs-Image-1-1143x2048.png 1143w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Muncipal-Regs-Image-1-scaled.png 1429w\" sizes=\"(max-width: 572px) 100vw, 572px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-962b7f5\" data-id=\"962b7f5\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ab77fcf elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ab77fcf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Inleiding<\/strong><\/p><p>Munisipaliteite speel \u2019n groter rol as enige ander sfeer van regering om die Grondwet \u2019n geleefde werklikheid vir Suid-Afrikaners te maak. Tog is dit die sfeer van regering wat die ergste verbrokkel. Suid-Afrikaners ken die daaglikse werklikhede van munisipale verval beter as wat enige beleidsdokument ooit kan beskryf. Geen water, \u00f3f aanhoudende waterlekkasies wat vir dae, stukkende verkeersligte wat vir maande nie herstel word nie, slaggate wat permanent sigbaar bly, rommel wat op straathoeke ophoop, straatligte wat al jare lank nie paaie belig nie en deurlopende korrupsie-aantygings terwyl basiese dienste in duie stort.<\/p><p>Om dit aan te spreek, het die Departement van Samewerkende Regering en Tradisionele Sake (\u201cdie Departement\u201d) onlangs <a href=\"https:\/\/pmg.org.za\/files\/251211Municipal_Planning_and_Performance_Management_Regulations.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">konsepwysigings aan die Plaaslike Regering: Munisipale Beplanning- en Prestasiebestuurregulasies<\/a> gepubliseer. Dit sit uiteen hoe munisipaliteite hul prestasie moet beplan, meet en rapporteer. Die Stigting het <a href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Municipal-Performance-Regulations-2026-FWdKF-Submission-FINAL-.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">aanbevelings ingedien<\/a> om te verseker dat die Konsepregulasies grondwetlik, prakties en effektief is. Kortom, die aanbevelings sal munisipaliteite help om weer op dreef te kom en vir hul gemeenskappe te werk.<\/p><p><strong><br \/>Die Bre\u00ebr Prentjie: Waarom Hierdie Regulasies Saak Maak<\/strong><\/p><p>\u2019n Munisipaliteit se belangrikste taak is om aan die basiese behoeftes van sy plaaslike gemeenskap te voldoen (<a href=\"https:\/\/www.saflii.org\/za\/cases\/ZACC\/2009\/30.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>Joseph and Others v City of Johannesburg and Others<\/em><\/a>). Die Grondwet vereis dat \u2019n munisipaliteit dit moet doen op \u2019n wyse wat <a href=\"https:\/\/www.justice.gov.za\/legislation\/constitution\/translations\/1\/SAConstitution-web-afr-1.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">aanspreeklik, responsief, oop<\/a> en <a href=\"https:\/\/www.justice.gov.za\/legislation\/constitution\/translations\/10\/SAConstitution-web-afr-10.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">eties<\/a> is.<\/p><p>Om dit moontlik te maak, vereis die <a href=\"https:\/\/www.saflii.org\/za\/legis\/consol_act\/lgmsa2000384.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wet op Munisipale Stelsels, 2000,<\/a> omvattende prestasiebestuur. Tog, het die Ouditeur-Generaal wesenlike nie-nakoming van hierdie wet op prestasiebestuur by 45% van munisipaliteite <a href=\"https:\/\/mfma-2024.agsareports.co.za\/report\/mfma_report_2023_24.pdf#page=49\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">gerapporteer<\/a>. Die Wet bemagtig die Minister van om algemene sleutelprestasieaanwysers vir munisipaliteite voor te skryf en vereis dat munisipaliteite hul eie sleutelprestasieaanwysers moet vasstel wat die Minister se algemene sleutelprestasieaanwysers inkorporeer, met openbare deelname in beide prosesse (artikels 41, 42, 43 en 120 van die Wet). Hierdie sleutelprestasieaanwysers funksioneer soos rapportkaarte vir plaaslike regering. Dit meet wat munisipaliteite doen en hoe goed hulle dit doen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-29df11c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"29df11c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Die departement se Konsepregulasies poog om die Minister se vorige <a href=\"https:\/\/www.saflii.org\/za\/legis\/consol_reg\/lgmpapmr2001661.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">algemene sleutelprestasieaanwysers van 2001<\/a> op te dateer en sleutelprestasieareas in te stel. Sleutelprestasieareas bepaal die bre\u00eb fokusareas waaraan \u2019n munisipaliteit moet werk, terwyl sleutelprestasieaanwysers die spesifieke, meetbare teikens is wat gebruik word om te beoordeel hoe goed die munisipaliteit binne elke area presteer.<\/p><p>Soos hieronder verduidelik word, is sommige dele van die Konsepregulasies egter onwettig, terwyl ander noodsaaklike grondwetlike beginsels mis.<br \/><br \/><\/p><p><strong>Minister Moet Wettig Optree<\/strong><\/p><p>Die wet laat die Minister toe om algemene sleutelprestasieaanwysers vas te stel, maar slegs deur middel van regulasies. Regulasies moet aan \u2019n openbaredeelnameproses onderwerp word waarin die publiek die geleentheid kry om daarop kommentaar te lewer. Sulke regulasies moet ook aan die Parlement voorgel\u00ea word voordat dit in werking tree. Dit is belangrike waarborge wat deelnemende demokrasie moontlik maak en wat deursigtigheid en aanspreeklikheid beskerm.<\/p><p>Die nuwe Konsepregulasies laat die Minister egter toe om sleutelprestasieaanwysers te publiseer deur bloot \u2019n kennisgewing in die Staatskoerant uit te reik, sonder parlement\u00eare toesig \u00f3f openbare insette. Dit sou \u2019n enkele politikus in staat stel om landwye prestasie re\u00ebls vir alle munisipaliteite vas te stel sonder om die publiek, die Parlement \u00f3f selfs die provinsies te raadpleeg. Die Stigting het aangevoer dat dit ongrondwetlik en ongeldig is, omdat die wet die Minister ni\u00e9 bemagtig om enige sleutelprestasieaanwysers deur middel vans blote kennisgewing uit te reik nie.<\/p><p><strong><br \/>Ontbrekende Grondwetlike Waardes<\/strong><\/p><p>Die Stigting voer verder aan dat die voorgestelde sleutelprestasieareas kern grondwetlike waardes en pligte uitsluit wat enige prestasie-stelsel behoort te onderl\u00ea. Dit is aanspreeklikheid, responsiwiteit, openheid en deursigtigheid, professionele etiek en integriteit. En die doeltreffende, ekonomiese en effektiewe gebruik van hulpbronne. Hierdie waardes is die ruggraat van goeie regering en moet die boustene van munisipaliteite se sleutelprestasieareas en sleutelprestasieaanwysers vorm.<\/p><p>Die voorbeeld van Ugu Distriksmunisipaliteit, KwaZulu-Natal, toon die impak van swak gedefinieerde sleutelprestasieaanwysers in die praktyk. <a href=\"https:\/\/mfma-2024.agsareports.co.za\/report\/mfma_report_2023_24.pdf#page=51\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Die gevallestudie<\/a>, ge\u00efdentifiseer in die Ouditeur-Generaal se verslag, het betrekking op \u2019n sleutelprestasieaanwyser wat bedoel was om die bou van \u2019n beton opgaardam te monitor. Die sleutelprestasieaanwysers het egter verwys na die \u201c<em>aantal gekoppelde huishoudings<\/em>\u201d, wat niks met die bouvordering van die opgaardam te doen gehad het nie. As gevolg van hierdie swak gedefinieerde sleutelprestasieaanwysers was die teikens nutteloos om te monitor of die opgaardam betyds voltooi sou word of nie. Die plaaslike gemeenskap was vir weke sonder water. Dit was s\u00f3 erg dat sommige skole moes sluit en duisende kinders nie skool toe kon gaan nie. Sonder duidelike maatstawwe kan die munisipaliteit nie probleme vroeg identifiseer en vinnig reageer nie, wat die inploffing van dienslewering vererger en inwoners benadeel.<\/p><p>D\u00edt is waarom prestasiemonitering op openbare deelname, aanspreeklikheid en responsiwiteit gegrond moet wees. Gemeenskappe behoort \u2019n s\u00ea te h\u00ea oor hoe hul munisipaliteit sukses meet. \u2018n Geleentheid om uit te wys dat die aantal gekoppelde huishoudings nie meet hoe die bou van \u2018n opgaardam vorder nie. Gemeenskappe behoort ook \u2018n geleentheid te h\u00ea om hulle bekommernisse te opper. Byvoorbeeld tydens \u2019n wyk se gemeenskapsvergadering oor die vordering van die bou van die opgaardam, moet daar \u2019n plig wees om terug te rapporteer, op te tree en resultate te toon.<\/p><p><strong><br \/>Die Stigting se Praktiese Oplossings<\/strong><\/p><p>Die Stigting se voorlegging bied gedetailleerde, werkbare oplossings wat realisties munisipale dienslewering kan verbeter:<\/p><p>1. <u>Sleutelprestasieaanwysers Moet op Grondwetlike Waardes Gegrond Wees<\/u><\/p><p>Grondwetlike waardes en pligte moet die \u201c<em>boustene<\/em>\u201d wees waarvolgens prestasie gemeet word. Die Stigting het die volgende vyf kernboustene voorgestel: Aanspreeklikheid, responsiwiteit, openheid, professionele etiek en integriteit, en die doeltreffende, ekonomiese en effektiewe gebruik van hulpbronne. Hierdie waardes moet uitdruklik beide sleutelprestasieareas en sleutelprestasieaanwysers vorm.<\/p><p>2. <u>Gebruik sleutelprestasieaanwysers Wat Gemeenskappe Self Kan Sien en Toets<\/u><\/p><p>Die Stigting het sleutelprestasieaanwysers voorgestel wat gemeenskappe self in hul alledaagse lewens kan verifieer. Byvoorbeeld:<\/p><ul><li>Tyd om foute te herstel: As \u2019n waterlek gerapporteer word, kan die sleutelprestasieaanwysers vereis dat herstel binne \u2019n vaste tyd, soos 48 uur, plaasvind.<\/li><li>Diensleweringskonsekwentheid: Vir hoeveel weke het rommelverwydering nie volgens skedule plaasgevind nie?<\/li><li>Finansi\u00eble aanspreeklikheid: Het die munisipaliteit \u2019n skoon oudit ontvang? Is amptenare gedissiplineer vir onre\u00eblmatige besteding?<\/li><li>Openbare deelname: Hoeveel raadslede is opgelei om die gemeenskap op betekenisvolle wyse te betrek?<\/li><li>Openheid van inligting: Word begrotings, prestasieverslae en tenders in intyds aanlyn gepubliseer?<\/li><\/ul><p><br \/>Hierdie sleutelprestasieaanwysers is meetbaar, deursigtig en van belang in gemeenskappe se daaglikse lewens.<\/p><p>3. <u>Munisipaliteite Moet Duidelike Aanspreeklikheidslyne H\u00ea<\/u><\/p><p>Die Stigting beveel ook aan dat sleutelprestasieaanwysers direk aan elke vlak van personeel gekoppel moet word &#8211; van die munisipale bestuurder af tot by senior bestuurders en dan tot heel onder na die laer-vlak personeel. Sulke afwaarts\u2011gekoppelde sleutelprestasieaanwysers sal \u2019n kanaal van aanspreeklikheid skep van topbestuur tot by die werker wat gebarste pype moet herstel. Wanneer almal weet wie waarvoor verantwoordelik is, word aanspreeklikheid duideliker en word gevolgebestuur makliker toegepas.<\/p><p>4. <u>Gemeenskapsverifikasie van Munisipale Eise<\/u><\/p><p>Die Stigting stel voor dat gemeenskapsterugvoervergaderings gebruik word om munisipale eise te verifieer. Byvoorbeeld, \u2019n wyksraadslid wat \u2019n gemeenskapsvergadering vir sy\/haar wyk hou, sal vinnig weet of die slaggate wat die munisipaliteit beweer dit herstel het, werklik herstel is en of die gemeenskap wel toegang tot water het. Dit bemagtig gemeenskappe om hul munisipale regering aanspreeklik te hou en verbeter die kwaliteit van data.<\/p><p><strong><br \/>Finale Aanbevelings<\/strong><\/p><p>Die Stigting het vir twee kern wysigings aan die Konsepregulasies gevra, naamlik dat:<\/p><ol><li>Die sleutelprestasieaanwysers in regulasies gepubliseer moet word en nie net in \u2019n blote kennisgewing nie. Dit sal verseker dat grondwetlike prosesse (openbare insette en parlement\u00eare toesig) gevolg word.<\/li><li>Die sleutelprestasieaanwysers gegrond moet word op grondwetlike waardes en pligte, sodat onder meer aanspreeklikheid, openheid en responsiwiteit die grondslag van munisipale prestasiebestuur word.<\/li><\/ol><p><strong><br \/>Ten slotte<\/strong><\/p><p>Suid-Afrikaners verdien munisipaliteite wat skoon water lewer, rommel verwyder, paaie herstel, geld eerlik bestuur en inwoners by besluite betrek. Die Stigting se verto\u00eb bied \u2019n padkaart vir die prestasiebestuur van munisipaliteite om te help verseker dat dit \u2019n werklikheid word. Dit doen \u2019n beroep vir deursigtige, grondwetlike, gemeenskapsgesentreerde prestasiere\u00ebls wat plaaslike regering werklik aanspreeklik maak. Indien dit ge\u00efmplementeer word, kan hierdie voorstelle sukkelende munisipaliteite verander in die responsiewe, etiese en effektiewe instellings wat ons Grondwet vereis en ons gemeenskappe dringend nodig het.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cb7c441 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"cb7c441\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4bd1109 elementor-grid-3 elementor-grid-tablet-2 elementor-grid-mobile-1 elementor-posts--thumbnail-top elementor-widget elementor-widget-posts\" data-id=\"4bd1109\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;classic_columns&quot;:&quot;3&quot;,&quot;classic_columns_tablet&quot;:&quot;2&quot;,&quot;classic_columns_mobile&quot;:&quot;1&quot;,&quot;classic_row_gap&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:35,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;classic_row_gap_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;classic_row_gap_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"posts.classic\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-posts-container elementor-posts elementor-posts--skin-classic elementor-grid\" role=\"list\">\n\t\t\t\t<article class=\"elementor-post elementor-grid-item post-40423 post type-post status-publish format-standard has-post-thumbnail hentry category-demokratiese-regering category-grondwet-rsa category-fw-de-klerk-fondasie category-verklarings tag-fw-de-klerk-af tag-godsdienstige tag-kgt-regteverslagkaart tag-kulturele tag-suid-afrika tag-taalregte\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t<a class=\"elementor-post__thumbnail__link\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/stigting-verslagkaart-beklemtoon-implementeringsgaping-in-kulturele-godsdienstige-en-taalregte\/\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\t<div class=\"elementor-post__thumbnail\"><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"200\" src=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/CRLL-1-1-300x200.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium wp-image-40425\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/CRLL-1-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/CRLL-1-1-1024x684.jpg 1024w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/CRLL-1-1-768x513.jpg 768w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/CRLL-1-1-1536x1025.jpg 1536w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/CRLL-1-1-2048x1367.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/div>\n\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__text\">\n\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-post__title\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/stigting-verslagkaart-beklemtoon-implementeringsgaping-in-kulturele-godsdienstige-en-taalregte\/\" >\n\t\t\t\tSTIGTING VERSLAGKAART BEKLEMTOON IMPLEMENTERINGSGAPING IN KULTURELE, GODSDIENSTIGE EN TAALREGTE\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__excerpt\">\n\t\t\t<p>Die FW de Klerk Stigting het vandag sy KGT-Regteverslagkaart vir 2026 vrygestel, wat beduidende ontwikkelings identifiseer wat kulturele, godsdienstige en taalregte raak, terwyl dit volgehoue implementeringsuitdagings regoor Suid-Afrika se grondwetlike landskap uitlig.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t<a class=\"elementor-post__read-more\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/stigting-verslagkaart-beklemtoon-implementeringsgaping-in-kulturele-godsdienstige-en-taalregte\/\" aria-label=\"Read more about STIGTING VERSLAGKAART BEKLEMTOON IMPLEMENTERINGSGAPING IN KULTURELE, GODSDIENSTIGE EN TAALREGTE\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\tRead More \u00bb\t\t<\/a>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/article>\n\t\t\t\t<article class=\"elementor-post elementor-grid-item post-40367 post type-post status-publish format-standard has-post-thumbnail hentry category-artikel category-demokratiese-regering category-grondwet-rsa category-fw-de-klerk-fondasie tag-crl-regtekommissie tag-godsdienstige-aanspreeklikheid tag-godsdiensvryheid tag-grondwetlike-regte tag-hoofstuk-9-instellings tag-regstaat tag-vryheid-van-assosiasie\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t<a class=\"elementor-post__thumbnail__link\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wie-hou-toesig-oor-die-waghond-bekamp-misbruik-nie-godsdiensvryheid-nie\/\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\t<div class=\"elementor-post__thumbnail\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"169\" src=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Religion-Review-1-300x169.png\" class=\"attachment-medium size-medium wp-image-40369\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Religion-Review-1-300x169.png 300w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Religion-Review-1-1024x576.png 1024w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Religion-Review-1-768x432.png 768w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Religion-Review-1-1536x864.png 1536w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Religion-Review-1.png 1920w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/div>\n\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__text\">\n\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-post__title\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wie-hou-toesig-oor-die-waghond-bekamp-misbruik-nie-godsdiensvryheid-nie\/\" >\n\t\t\t\tWIE HOU TOESIG OOR DIE WAGHOND? BEKAMP MISBRUIK, NIE GODSDIENSVRYHEID NIE\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__excerpt\">\n\t\t\t<p>.In hierdie artikel voer die FW de Klerk Stigting aan dat Suid-Afrika misbruik in godsdiensgemeenskappe moet aanpak sonder om wettige geloofsbeoefening onder staatstoesig te plaas. Bestaande strafregtelike, belasting- en niewinsgewende organisasie-wetgewing moet behoorlik toegepas word, terwyl geloofsgemeenskappe vrywillige beskermingsmaatre\u00ebls en aanspreeklikheid versterk. Die beskerming van gemeentelede moet nooit die uitoefening van godsdiensvryheid afhanklik maak van amptelike goedkeuring nie.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t<a class=\"elementor-post__read-more\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wie-hou-toesig-oor-die-waghond-bekamp-misbruik-nie-godsdiensvryheid-nie\/\" aria-label=\"Read more about WIE HOU TOESIG OOR DIE WAGHOND? BEKAMP MISBRUIK, NIE GODSDIENSVRYHEID NIE\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\tRead More \u00bb\t\t<\/a>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/article>\n\t\t\t\t<article class=\"elementor-post elementor-grid-item post-40310 post type-post status-publish format-standard has-post-thumbnail hentry category-artikel category-demokratiese-regering category-grondwet-rsa category-fw-de-klerk-fondasie tag-dienslewering tag-finansiele-bestuur tag-grondwetlike-burgerskap tag-lewenskoste tag-money-smart-week-south-africa tag-munisipale-aanspreeklikheid tag-openbare-geld\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t<a class=\"elementor-post__thumbnail__link\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wanneer-openbare-geld-wanbestee-word-betaal-gesinne-twee-keer\/\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\t<div class=\"elementor-post__thumbnail\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"169\" src=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Money-Fails-300x169.png\" class=\"attachment-medium size-medium wp-image-40312\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Money-Fails-300x169.png 300w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Money-Fails-1024x576.png 1024w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Money-Fails-768x432.png 768w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Money-Fails-1536x864.png 1536w, https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Money-Fails.png 1920w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/div>\n\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__text\">\n\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-post__title\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wanneer-openbare-geld-wanbestee-word-betaal-gesinne-twee-keer\/\" >\n\t\t\t\tWANNEER OPENBARE GELD WANBESTEE WORD, BETAAL GESINNE TWEE KEER\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-post__excerpt\">\n\t\t\t<p>In hierdie tweede aflewering van die FW de Klerk Stigting se Money Smart Week Suid-Afrika 2026-reeks verskuif die fokus van persoonlike inkomste na die openbare geld wat bepaal hoe ver dit kan strek. Wanneer dienste misluk, betaal gesinne twee keer: eers deur belasting, tariewe en heffings, en dan weer om noodsaaklike dienste uit hul eie sak te vervang. Die artikel verduidelik waarom dit noodsaaklike dade van grondwetlike burgerskap is om die rand se spoor te volg, verantwoordbaarheid te eis en aan openbare prosesse deel te neem.<\/p>\n\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t<a class=\"elementor-post__read-more\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wanneer-openbare-geld-wanbestee-word-betaal-gesinne-twee-keer\/\" aria-label=\"Read more about WANNEER OPENBARE GELD WANBESTEE WORD, BETAAL GESINNE TWEE KEER\" tabindex=\"-1\" >\n\t\t\tRead More \u00bb\t\t<\/a>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/article>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0fd42bd elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"0fd42bd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Suid-Afrikaners leef daagliks met die gevolge van munisipale verval \u2013 van wateronderbrekings tot vuilis wat ophoop en infrastruktuur wat verval. Die Stigting se voorlegging oor COGTA se Konsepregulasies verduidelik hoe prestasiebestuur opnuut gebou kan word op grondwetlike waardes soos aanspreeklikheid, openheid en responsiwiteit. Die Stigting het hervormings voorgestel wat gemeenskappe \u2019n werklike stem gee, regsgebonde toesig verseker en duidelike kanale van verantwoordelikheid skep sodat munisipaliteite weer die dienste kan lewer waarop inwoners staatmaak.<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":37786,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2063],"tags":[],"class_list":["post-37785","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fw-de-klerk-fondasie"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>WAAROM MUNISIPALE PRESTASIE SAAK MAAK - EN HOE BETER RE\u00cbLS PLAASLIKE REGERING KAN HERSTEL - FW de Klerk Foundation<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Suid-Afrikaners leef daagliks met die gevolge van munisipale verval \u2013 van wateronderbrekings tot vuilis wat ophoop en infrastruktuur wat verval. Die Stigting se voorlegging oor COGTA se Konsepregulasies verduidelik hoe prestasiebestuur opnuut gebou kan word op grondwetlike waardes soos aanspreeklikheid, openheid en responsiwiteit. Die Stigting het hervormings voorgestel wat gemeenskappe \u2019n werklike stem gee, regsgebonde toesig verseker en duidelike kanale van verantwoordelikheid skep sodat munisipaliteite weer die dienste kan lewer waarop inwoners staatmaak.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"WAAROM MUNISIPALE PRESTASIE SAAK MAAK - EN HOE BETER RE\u00cbLS PLAASLIKE REGERING KAN HERSTEL - FW de Klerk Foundation\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Suid-Afrikaners leef daagliks met die gevolge van munisipale verval \u2013 van wateronderbrekings tot vuilis wat ophoop en infrastruktuur wat verval. Die Stigting se voorlegging oor COGTA se Konsepregulasies verduidelik hoe prestasiebestuur opnuut gebou kan word op grondwetlike waardes soos aanspreeklikheid, openheid en responsiwiteit. Die Stigting het hervormings voorgestel wat gemeenskappe \u2019n werklike stem gee, regsgebonde toesig verseker en duidelike kanale van verantwoordelikheid skep sodat munisipaliteite weer die dienste kan lewer waarop inwoners staatmaak.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FW de Klerk Foundation\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-02-12T11:00:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-02-12T11:20:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/2-1.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Abigail Baker\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Abigail Baker\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/\"},\"author\":{\"name\":\"Abigail Baker\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/a0dd416bbbcdadae0ddd242c471d44c6\"},\"headline\":\"WAAROM MUNISIPALE PRESTASIE SAAK MAAK &#8211; EN HOE BETER RE\u00cbLS PLAASLIKE REGERING KAN HERSTEL\",\"datePublished\":\"2026-02-12T11:00:12+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-12T11:20:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/\"},\"wordCount\":1379,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/2-1.png\",\"articleSection\":[\"FW de Klerk Fondasie\"],\"inLanguage\":\"en-ZA\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/\",\"name\":\"WAAROM MUNISIPALE PRESTASIE SAAK MAAK - EN HOE BETER RE\u00cbLS PLAASLIKE REGERING KAN HERSTEL - FW de Klerk Foundation\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/2-1.png\",\"datePublished\":\"2026-02-12T11:00:12+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-12T11:20:13+00:00\",\"description\":\"Suid-Afrikaners leef daagliks met die gevolge van munisipale verval \u2013 van wateronderbrekings tot vuilis wat ophoop en infrastruktuur wat verval. Die Stigting se voorlegging oor COGTA se Konsepregulasies verduidelik hoe prestasiebestuur opnuut gebou kan word op grondwetlike waardes soos aanspreeklikheid, openheid en responsiwiteit. Die Stigting het hervormings voorgestel wat gemeenskappe \u2019n werklike stem gee, regsgebonde toesig verseker en duidelike kanale van verantwoordelikheid skep sodat munisipaliteite weer die dienste kan lewer waarop inwoners staatmaak.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/2-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/2-1.png\",\"width\":1920,\"height\":1080},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"FW de Klerk Fondasie\",\"item\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/kategorie\/fw-de-klerk-fondasie\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"WAAROM MUNISIPALE PRESTASIE SAAK MAAK &#8211; EN HOE BETER RE\u00cbLS PLAASLIKE REGERING KAN HERSTEL\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/\",\"name\":\"FW de Klerk Foundation\",\"description\":\"Defend and Promote the Constitution of South Africa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-ZA\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization\",\"name\":\"FW de Klerk Foundation\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png\",\"width\":800,\"height\":1018,\"caption\":\"FW de Klerk Foundation\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/a0dd416bbbcdadae0ddd242c471d44c6\",\"name\":\"Abigail Baker\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"WAAROM MUNISIPALE PRESTASIE SAAK MAAK - EN HOE BETER RE\u00cbLS PLAASLIKE REGERING KAN HERSTEL - FW de Klerk Foundation","description":"Suid-Afrikaners leef daagliks met die gevolge van munisipale verval \u2013 van wateronderbrekings tot vuilis wat ophoop en infrastruktuur wat verval. Die Stigting se voorlegging oor COGTA se Konsepregulasies verduidelik hoe prestasiebestuur opnuut gebou kan word op grondwetlike waardes soos aanspreeklikheid, openheid en responsiwiteit. Die Stigting het hervormings voorgestel wat gemeenskappe \u2019n werklike stem gee, regsgebonde toesig verseker en duidelike kanale van verantwoordelikheid skep sodat munisipaliteite weer die dienste kan lewer waarop inwoners staatmaak.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"WAAROM MUNISIPALE PRESTASIE SAAK MAAK - EN HOE BETER RE\u00cbLS PLAASLIKE REGERING KAN HERSTEL - FW de Klerk Foundation","og_description":"Suid-Afrikaners leef daagliks met die gevolge van munisipale verval \u2013 van wateronderbrekings tot vuilis wat ophoop en infrastruktuur wat verval. Die Stigting se voorlegging oor COGTA se Konsepregulasies verduidelik hoe prestasiebestuur opnuut gebou kan word op grondwetlike waardes soos aanspreeklikheid, openheid en responsiwiteit. Die Stigting het hervormings voorgestel wat gemeenskappe \u2019n werklike stem gee, regsgebonde toesig verseker en duidelike kanale van verantwoordelikheid skep sodat munisipaliteite weer die dienste kan lewer waarop inwoners staatmaak.","og_url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/","og_site_name":"FW de Klerk Foundation","article_published_time":"2026-02-12T11:00:12+00:00","article_modified_time":"2026-02-12T11:20:13+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1080,"url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/2-1.png","type":"image\/png"}],"author":"Abigail Baker","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Abigail Baker","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/"},"author":{"name":"Abigail Baker","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/a0dd416bbbcdadae0ddd242c471d44c6"},"headline":"WAAROM MUNISIPALE PRESTASIE SAAK MAAK &#8211; EN HOE BETER RE\u00cbLS PLAASLIKE REGERING KAN HERSTEL","datePublished":"2026-02-12T11:00:12+00:00","dateModified":"2026-02-12T11:20:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/"},"wordCount":1379,"publisher":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/2-1.png","articleSection":["FW de Klerk Fondasie"],"inLanguage":"en-ZA"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/","name":"WAAROM MUNISIPALE PRESTASIE SAAK MAAK - EN HOE BETER RE\u00cbLS PLAASLIKE REGERING KAN HERSTEL - FW de Klerk Foundation","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/2-1.png","datePublished":"2026-02-12T11:00:12+00:00","dateModified":"2026-02-12T11:20:13+00:00","description":"Suid-Afrikaners leef daagliks met die gevolge van munisipale verval \u2013 van wateronderbrekings tot vuilis wat ophoop en infrastruktuur wat verval. Die Stigting se voorlegging oor COGTA se Konsepregulasies verduidelik hoe prestasiebestuur opnuut gebou kan word op grondwetlike waardes soos aanspreeklikheid, openheid en responsiwiteit. Die Stigting het hervormings voorgestel wat gemeenskappe \u2019n werklike stem gee, regsgebonde toesig verseker en duidelike kanale van verantwoordelikheid skep sodat munisipaliteite weer die dienste kan lewer waarop inwoners staatmaak.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-ZA","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#primaryimage","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/2-1.png","contentUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/2-1.png","width":1920,"height":1080},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/waarom-munisipale-prestasie-saak-maak-en-hoe-beter-reels-plaaslike-regering-kan-herstel\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"FW de Klerk Fondasie","item":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/kategorie\/fw-de-klerk-fondasie\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"WAAROM MUNISIPALE PRESTASIE SAAK MAAK &#8211; EN HOE BETER RE\u00cbLS PLAASLIKE REGERING KAN HERSTEL"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/","name":"FW de Klerk Foundation","description":"Defend and Promote the Constitution of South Africa","publisher":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-ZA"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization","name":"FW de Klerk Foundation","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png","contentUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png","width":800,"height":1018,"caption":"FW de Klerk Foundation"},"image":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/a0dd416bbbcdadae0ddd242c471d44c6","name":"Abigail Baker"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37785","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37785"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37785\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37826,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37785\/revisions\/37826"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37786"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}