{"id":34798,"date":"2025-09-16T11:37:57","date_gmt":"2025-09-16T09:37:57","guid":{"rendered":"https:\/\/fwdeklerk.org\/?p=34798"},"modified":"2025-09-16T11:42:27","modified_gmt":"2025-09-16T09:42:27","slug":"die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/","title":{"rendered":"DIE BESIGHEID VAN WAARDES: ETIESE LEIERSKAP EN DIE PAD VORENTOE"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ondersteun die werk van die FW de Klerk Stigting<\/strong><\/p>

Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org<\/a> of skandeer die QR-kode hieronder.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tRead this article in English<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

DIE BESIGHEID VAN WAARDES: ETIESE LEIERSKAP EN DIE PAD VORENTOE<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Uitgereik deur Ismail Joosub namens die FW de Klerk Stigting op 16\/09\/2025

<\/em><\/p>

*Hierdie artikel was die eerste keer as ‘n opiniestuk in Business Live<\/a> op 12 September 2025 gepubliseer.

<\/p>

Byna drie dekades n\u00e1 die koms van demokrasie bly Suid-Afrika een van die mees ongelyke lande in die w\u00eareld. In 2022 was bykans twee derdes<\/a> van senior bestuurders in die privaatsektor wit Suid-Afrikaners, ten spyte daarvan dat hulle net 8% van die bevolking uitmaak. Swart Suid-Afrikaners, wat sowat 80% van die land vorm, het slegs 13,8%<\/a> van hierdie poste beklee. Byna driekwart van uitvoerende bestuurders was mans<\/a>. Hierdie syfers vertel die verhaal van \u2019n belofte wat uitgestel is. Vir miljoene jong Suid-Afrikaners wat die arbeidsmark betree, bepaal billikheid en geleenthede of hulle \u2019n toekoms hier kan bou, of of hulle hul hoop elders moet soek. Transformasie kan nie bloot as \u2019n politieke afmerk-oefening gesien word nie; dit is \u2019n etiese noodsaaklikheid, gewortel in die Grondwet se grondwaardes van waardigheid, gelykheid en nie-rassigheid.<\/p>

Tog strek ware transformasie veel dieper as bloot demografie. Om gesigte in direksiekamers te verander sonder om die kultuur<\/em> en waardes<\/em> van daardie ruimtes te hervorm, is niks meer as simboliese vooruitgang nie. Suid-Afrikaanse ondernemings moet vra of die verandering van wie lei, ook \u2019n verandering in hoe daar gelei word, meegebring het. Te dikwels het korporatiewe gedrag nagelaat om werklik met die harde gesindhede van die verlede te breek. Etiese leierskap beteken om dialoog, respek en \u2019n gedeelde doel te omhels in plaas van hi\u00ebrargie en dwang. In \u2019n demokratiese Suid-Afrika behoort ondernemings waardes van waardigheid en inklusiwiteit in die werkplek te kweek, in ooreenstemming met die Grondwet se belofte van menseregte en sosiale geregtigheid \u2013 selfs binne die privaatsektor.<\/p>

Gegewe dit, moet ons die gesprek verskuif. Ware bemagtiging beteken om in mense te bel\u00ea, vaardighede te ontwikkel en ruimte te skep vir ondernemings om te floreer. Suid-Afrika is 132ste uit 169 lande op die W\u00eareldbank se Menslike Kapitaalindeks<\/a> – \u2019n skokkende aanduiding van ons onvoldoende belegging in onderwys en gesondheid. Lande soos Mauritius en Kenia vaar veel beter. Hierdie gaping is nie onvermydelik nie – dit spruit uit die keuses wat gemaak is. Vir dekades lank het ons gesteun op \u2019n mineraal-enklawe-ekonomie wat waarde vir \u2019n klein elite onttrek het, terwyl die oorgrote meerderheid agtergelaat is. Namate goudreserwes opdroog, steenkool uitgefaseer word en platinum met plaasvervangers meeding, word die risiko\u2019s van hierdie model al hoe duideliker. Ons moet moderniseer deur digitale innovasie, beroepsopleiding en entrepreneurskap te bevorder, sodat groei nie meer deur ontginning gedryf word nie, maar deur die ontsluiting van menslike kapitaal.<\/p>

Dit is bemoedigend dat Suid-Afrika reeds w\u00eareldklas-raamwerke vir korporatiewe bestuur het. Die Maatskappywet van 2008<\/a> en die King IV-kode<\/a> vereis \u2019n belanghebbermodel waar rade nie net aandeelhouers dien nie, maar ook werkers, gemeenskappe en die omgewing. Integriteit, aanspreeklikheid en deursigtigheid is onontbeerlike voorwaardes vir legitimiteit in \u2019n demokrasie. Tog word hierdie beginsels te dikwels beperk tot verslae en beleidsverklarings. Jaarlikse verslae spog met billikheid, terwyl bestuurders agter geslote deure onbekende vergaderings met politici hou of eiebelang nastreef. As daar van die regering verwag word om openlik te funksioneer, behoort die sakew\u00eareld dit ook te doen. \u2019n Transaksie wat die moeite werd is, moet verdedigbaar wees in die hof van openbare mening. Mynmaatskappye publiseer<\/a> byvoorbeeld nou wat hulle aan regerings w\u00eareldwyd betaal – waarom moet Suid-Afrikaanse ondernemings dan nie ook bekend maak wat hulle van die regering vra en waarom nie? Sonlig is die beste teenmiddel teen agterdog, en deursigtigheid versterk sowel demokrasie as markte.<\/p>

Ons moet ook die toenemende ongelykheid binne maatskappye self in die o\u00eb kyk. In Suid-Afrika verdien uitvoerende hoofde dikwels tussen 150 en 900<\/a> keer meer as die gemiddelde werknemer. Eenvoudig gestel: \u2019n uitvoerende hoof kan in \u2019n dag verdien wat \u2019n werknemer oor jare heen verdien. S\u00f3 \u2019n kloof ondermyn die vertroue dat vrye markte meriete beloon. Beleidsmakers beweeg<\/a> tereg om die openbaarmaking van betaalverhoudings te vereis, maar ondernemings behoort nie te wag vir wetgewing nie. Vrywillige perke op die gaping tussen hoogste en laagste vergoeding – of selfs \u2019n \u201cGini-ko\u00ebffisi\u00ebnt vir besigheid\u201d – sou \u2019n ware verbintenis tot waardigheid en billikheid toon. Wanneer winste styg, bou die deel van di\u00e9 winste deur bonusse of loonverhogings lojaliteit en produktiwiteit. In moeilike tye stel uitvoerende hoofde wat hul eie belonings eerste sny, voordat poste gesny word, die regte voorbeeld. Waardes is nie abstrakte idees nie – hulle word sigbaar in keuses soos hierdie.<\/p>

Dink ook aan die debat oor die minimumloon. Al is daar vrese uitgespreek<\/a> oor moontlike werkverliese, het baie ondernemings aangepas en in sommige gevalle selfs die oomblik gebruik om doeltreffendheid te herevalueer. Die wyer kwessie is hoe besighede op sosiale en ekonomiese verpligtinge reageer: wanneer werkers as vennote eerder as as blote kostes gesien word, lei dit tot groter stabiliteit en vertroue. Suid-Afrika se mynbousektor het eens gewys dat produktiwiteitswinste loongroei kan oortref wanneer bestuur en arbeid in goeie trou saamwerk. As daardie les oor verskeie sektore toegepas word, kan dit jong Suid-Afrikaners \u2019n meer sekere ingang tot die ekonomie bied en terselfdertyd die fondamente versterk waarop ondernemings self steun.<\/p>

Maar waardegedrewe leierskap moet ook aanspreeklikheid aan die bopunt van organisasies insluit. Te dikwels het prestasiegebaseerde vergoeding \u2019n illusie geword: bonusse word steeds uitbetaal selfs wanneer winste daal of werkers afgel\u00ea word. S\u00f3 \u2019n praktyk ondermyn vertroue. Direksies en aandeelhouers moet toesien dat aansporings werklike uitkomste weerspie\u00ebl, en dat bestuurders net soveel aanspreeklik gehou word vir etiese mislukkings as vir finansi\u00eble mislukkings. As die sakew\u00eareld sy rol in die bou van \u2019n inklusiewe ekonomie wil speel, moet leierskap sigbaar gebonde wees aan dieselfde standaarde van integriteit wat op elke werknemer van toepassing is.<\/p>

Tog is waardes alleen nie genoeg nie. Strukturele hervormings is dringend nodig. Oormatige burokratiese rompslomp verstik klein ondernemings nog voordat hulle kan groei. In Suid-Afrika kan die registrasie van \u2019n maatskappy weke duur, terwyl dit in lande soos Australi\u00eb<\/a> net \u2019n paar dae neem. Township-entrepreneurs wat plaaslike ekonomie\u00eb aan die gang hou, word dikwels gekniehalter deur verouderde verordeninge. Om re\u00ebls te vereenvoudig, prosesse te digitaliseer en KMO\u2019s \u2019n regte kans te gee, kan duisende werksgeleenthede ontsluit. Net so vorm infrastruktuur die grondslag vir insluiting. Paaie, hawens, energie en bre\u00ebband is nie politieke trofe\u00eb nie – dit is die speelveld waarop geleenthede gebou word. Wanneer korrupsie of onbevoegdheid dienslewering vertraag, is dit die armes en werksoekendes wat die prys betaal. Die professionalisering van verkrygingsprosesse en die afdwinging van aanspreeklikheid in openbare projekte is net so noodsaaklik vir sakevertroue as vir sosiale geregtigheid.<\/p>

Ons moet ook vorentoe kyk. Die w\u00eareldekonomie digitaliseer en vergroen teen \u2019n vinnige pas. Vir Suid-Afrika bied dit geleenthede om verouderde modelle te oorspring. Maar as digitale uitbreiding landelike gemeenskappe uitsluit, of as die groen oorgang steenkoolafhanklike dorpe aan hul lot oorlaat, sal \u201cinsluiting\u201d net \u2019n slagspreuk bly. In plaas daarvan moet ons van laerskoolvlak af in digitale vaardighede bel\u00ea, jeuggedrewe innovasie ondersteun en verseker dat gemeenskappe wat van ou nywerhede afhanklik is, gehelp word om na nuwe sektore oor te skakel. Bemagtiging hier beteken die skep van heeltemal nuwe bedrywe \u2013 hetsy in hernubare energie, landbouverwerking of digitale dienste \u2013 wat werksgeleenthede en groei moontlik maak. Ware bemagtiging word gemeet aan die nywerhede wat gebou word en die geleenthede wat geskep word, nie aan simboliese transaksies nie.<\/p>

Gelukkig bied die Grondwet<\/a> vir ons die kompas. Artikel 1<\/a> bevestig nie-rassigheid, nie-seksisme en menswaardigheid as grondliggende waardes. Artikel 9<\/a> maak voorsiening vir regstellende maatre\u00ebls, maar vereis dat dit rasioneel en billik moet wees. Artikel 22<\/a> waarborg die vryheid van handel, beroep en professie. Saam verbeeld hierdie bepalings \u2019n samelewing waar geleenthede wyd beskikbaar is, meriete beloon word en waardigheid beskerm word. Beleide wat elitevoorregte verskans, entrepreneurskap verstik of rasseverdeling in stand hou, verraai daardie visie. Beleide wat vaardighede ontwikkel, eienaarskap verbreed en jeugpotensiaal ontsluit, gee daaraan werklik lewe.<\/p>

Ons staan dus by \u2019n kruispad waar sommige pleit vir strenger kwotas en meer regulering, terwyl ander vir deregulering teen enige prys pleit. Beide uiterstes mis egter die kern. Die werklike pad vorentoe is \u2019n versigtige hervormingsproses wat sake-aansporings met grondwetlike waardes in lyn bring. Pragmatisme – nie ideologie nie – moet ons ekonomiese hervormings dryf.<\/p>

Uiteindelik is die kernuitdaging een van waardes. Suid-Afrika se oorgang na demokrasie in 1994 het oor meer gegaan as die verandering van wette en instellings; dit het gegaan oor die transformasie van die samelewing se etos. Ons het daarna gestreef om \u2019n \u201cgoeie samelewing\u201d te bou wat op goeie waardes gegrond is – \u2019n samelewing wat nie net nie-rassig en nie-seksisties is nie, maar ook werklik regverdig, deursigtig en deernisvol. In die politieke sfeer het dit \u2019n verbintenis tot menseregte en verantwoordbare regering beteken. In die ekonomiese sfeer moet dit beteken dat ondernemings ware vennote in sosiale vooruitgang word<\/strong>.<\/p>

Om dit te bereik, moet ons direksiekamers net soveel met waardes as met balansstate lei: wins met doel, transformasie met integriteit en groei met billikheid. D\u00edt is die ooreenkoms wat Suid-Afrika se jeug verdien.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ismail Joosub erken hoe transformasie dikwels as ‘n politieke blokkie behandel word, terwyl dit ‘n etiese imperatief is, en deel maniere waarop die regering en die privaatsektor werklike sosiale vooruitgang kan behaal.<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":34793,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2063],"tags":[3067,3264,160,3261,3262,3263],"class_list":["post-34798","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fw-de-klerk-fondasie","tag-deursigtigheid","tag-gini-koeffisient-vir-besigheid","tag-grondwet","tag-insluitende-ekonomie","tag-kwotas","tag-minimumloon"],"yoast_head":"\nDIE BESIGHEID VAN WAARDES: ETIESE LEIERSKAP EN DIE PAD VORENTOE - FW de Klerk Foundation<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ismail Joosub erken hoe transformasie dikwels as 'n politieke blokkie behandel word, terwyl dit 'n etiese imperatief is, en deel maniere waarop die regering en die privaatsektor werklike sosiale vooruitgang kan behaal.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"DIE BESIGHEID VAN WAARDES: ETIESE LEIERSKAP EN DIE PAD VORENTOE - FW de Klerk Foundation\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ismail Joosub erken hoe transformasie dikwels as 'n politieke blokkie behandel word, terwyl dit 'n etiese imperatief is, en deel maniere waarop die regering en die privaatsektor werklike sosiale vooruitgang kan behaal.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"FW de Klerk Foundation\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-16T09:37:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-16T09:42:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9-1024x576.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"576\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Abigail Baker\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Abigail Baker\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/\"},\"author\":{\"name\":\"Abigail Baker\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/a0dd416bbbcdadae0ddd242c471d44c6\"},\"headline\":\"DIE BESIGHEID VAN WAARDES: ETIESE LEIERSKAP EN DIE PAD VORENTOE\",\"datePublished\":\"2025-09-16T09:37:57+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-16T09:42:27+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/\"},\"wordCount\":1530,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9.png\",\"keywords\":[\"Deursigtigheid\",\"Gini-ko\u00ebffisi\u00ebnt vir Besigheid\",\"Grondwet\",\"Insluitende Ekonomie\",\"Kwotas\",\"Minimumloon\"],\"articleSection\":[\"FW de Klerk Fondasie\"],\"inLanguage\":\"en-ZA\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/\",\"name\":\"DIE BESIGHEID VAN WAARDES: ETIESE LEIERSKAP EN DIE PAD VORENTOE - FW de Klerk Foundation\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9.png\",\"datePublished\":\"2025-09-16T09:37:57+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-16T09:42:27+00:00\",\"description\":\"Ismail Joosub erken hoe transformasie dikwels as 'n politieke blokkie behandel word, terwyl dit 'n etiese imperatief is, en deel maniere waarop die regering en die privaatsektor werklike sosiale vooruitgang kan behaal.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9.png\",\"width\":1920,\"height\":1080},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"FW de Klerk Fondasie\",\"item\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/kategorie\/fw-de-klerk-fondasie\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"DIE BESIGHEID VAN WAARDES: ETIESE LEIERSKAP EN DIE PAD VORENTOE\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/\",\"name\":\"FW de Klerk Foundation\",\"description\":\"Defend and Promote the Constitution of South Africa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-ZA\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization\",\"name\":\"FW de Klerk Foundation\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-ZA\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png\",\"width\":800,\"height\":1018,\"caption\":\"FW de Klerk Foundation\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/a0dd416bbbcdadae0ddd242c471d44c6\",\"name\":\"Abigail Baker\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"DIE BESIGHEID VAN WAARDES: ETIESE LEIERSKAP EN DIE PAD VORENTOE - FW de Klerk Foundation","description":"Ismail Joosub erken hoe transformasie dikwels as 'n politieke blokkie behandel word, terwyl dit 'n etiese imperatief is, en deel maniere waarop die regering en die privaatsektor werklike sosiale vooruitgang kan behaal.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"DIE BESIGHEID VAN WAARDES: ETIESE LEIERSKAP EN DIE PAD VORENTOE - FW de Klerk Foundation","og_description":"Ismail Joosub erken hoe transformasie dikwels as 'n politieke blokkie behandel word, terwyl dit 'n etiese imperatief is, en deel maniere waarop die regering en die privaatsektor werklike sosiale vooruitgang kan behaal.","og_url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/","og_site_name":"FW de Klerk Foundation","article_published_time":"2025-09-16T09:37:57+00:00","article_modified_time":"2025-09-16T09:42:27+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":576,"url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9-1024x576.png","type":"image\/png"}],"author":"Abigail Baker","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Abigail Baker","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/"},"author":{"name":"Abigail Baker","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/a0dd416bbbcdadae0ddd242c471d44c6"},"headline":"DIE BESIGHEID VAN WAARDES: ETIESE LEIERSKAP EN DIE PAD VORENTOE","datePublished":"2025-09-16T09:37:57+00:00","dateModified":"2025-09-16T09:42:27+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/"},"wordCount":1530,"publisher":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9.png","keywords":["Deursigtigheid","Gini-ko\u00ebffisi\u00ebnt vir Besigheid","Grondwet","Insluitende Ekonomie","Kwotas","Minimumloon"],"articleSection":["FW de Klerk Fondasie"],"inLanguage":"en-ZA"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/","name":"DIE BESIGHEID VAN WAARDES: ETIESE LEIERSKAP EN DIE PAD VORENTOE - FW de Klerk Foundation","isPartOf":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9.png","datePublished":"2025-09-16T09:37:57+00:00","dateModified":"2025-09-16T09:42:27+00:00","description":"Ismail Joosub erken hoe transformasie dikwels as 'n politieke blokkie behandel word, terwyl dit 'n etiese imperatief is, en deel maniere waarop die regering en die privaatsektor werklike sosiale vooruitgang kan behaal.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-ZA","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#primaryimage","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9.png","contentUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/9.png","width":1920,"height":1080},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-besigheid-van-waardes-etiese-leierskap-en-die-pad-vorentoe\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"FW de Klerk Fondasie","item":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/kategorie\/fw-de-klerk-fondasie\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"DIE BESIGHEID VAN WAARDES: ETIESE LEIERSKAP EN DIE PAD VORENTOE"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#website","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/","name":"FW de Klerk Foundation","description":"Defend and Promote the Constitution of South Africa","publisher":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-ZA"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#organization","name":"FW de Klerk Foundation","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-ZA","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png","contentUrl":"https:\/\/fwdeklerk.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fw-de-klerk-foundation-2.png","width":800,"height":1018,"caption":"FW de Klerk Foundation"},"image":{"@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/#\/schema\/person\/a0dd416bbbcdadae0ddd242c471d44c6","name":"Abigail Baker"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34798","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34798"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34798\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34821,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34798\/revisions\/34821"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34798"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34798"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34798"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}