{"id":34763,"date":"2025-09-16T10:54:48","date_gmt":"2025-09-16T08:54:48","guid":{"rendered":"https:\/\/fwdeklerk.org\/?p=34763"},"modified":"2025-09-16T11:04:48","modified_gmt":"2025-09-16T09:04:48","slug":"die-regstelsel-onder-beleg-waarom-die-madlanga-kommissie-moet-aflewer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/die-regstelsel-onder-beleg-waarom-die-madlanga-kommissie-moet-aflewer\/","title":{"rendered":"DIE REGSTELSEL ONDER BELEG: WAAROM DIE MADLANGA-KOMMISSIE MOET AFLEWER"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ondersteun die werk van die FW de Klerk Stigting<\/strong><\/p>

Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org<\/a> of skandeer die QR-kode hieronder.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tRead this article in English<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

DIE REGSTELSEL ONDER BELEG: WAAROM DIE MADLANGA-KOMMISSIE MOET AFLEWER<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Uitgereik deur Ismail Joosub namens die FW de Klerk Stigting op 16\/09\/2025<\/em><\/p>

\u00a0<\/p>

Suid-Afrikaners het al menige ondernemings aangehoor oor die \u201cskoonmaak\u201d van die staat. Min ondernemings spreek egter die probleem so direk aan soos die Madlanga-kommissie. Nadat KwaZulu-Natalse polisiekommissaris, luitenant-generaal Nhlanhla Mkhwanazi, gewaarsku het<\/a> dat \u2019n kriminele sindikaat wetstoepassing, intelligensie, vervolgingsgesag en selfs dele van die regbank binnegedring het, staan die land nou voor \u2019n dringende vraag. Kan ons instellings hulleself nog werklik polisieer?<\/p>

Op 21 Julie 2025 het die President die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Kriminaliteit, Politieke Inmenging en Korrupsie in die Strafregstelsel ingestel ingevolge artikel 84(2)(f) van die Grondwet<\/a>. Die kommissie word gelei deur waarnemende adjunkhoofregter Mbuyiseli Madlanga, saam met advokate Sesi Baloyi SC en Sandile Khumalo SC as mede-kommissarisse. Die paneel beskik oor \u2019n mandaat<\/a> en bevoegdhede wat pas by die erns van die bewerings. Die reg om dagvaardings uit te reik, die verpligte voorlegging van dokumente af te dwing, geko\u00f6rdineerde deursoekings en beslagleggings uit te voer en in besondere belang, die bevoegdheid om bewyse vir onmiddellike ondersoek \u00f3f vervolging te versoek. Die tydsraamwerk is streng. \u2019n Eerste verslag binne drie maande. \u2019n Tweede na ses maande en die finale oorhandiging aan die Parlement en die Hoofregter.<\/p>

Daardie tempo maak saak. Kommissies wat sloer, verloor openbare vertroue en gee oortreders die kans om weer te organiseer. Suid-Afrikaners – veral jonger burgers wat al deur staatskaping-onthullings<\/a>, beurtkrag en diensverskaffingsmislukkings moes leef – het min geduld vir skynvertonings sonder werklike gevolge. Die Madlanga-kommissie moet van vroeg af en deurlopend vordering toon, nie om \u2019n mediasiklus te bevredig nie, maar om te bewys dat die staat steeds lewenskragtig is.<\/p>

Tog was daar reeds in hierdie vroe\u00eb stadium struikelblokke. Verhore wat vir 1 September 2025 beplan is, moes uitgestel word<\/a> omdat die Departement van Justisie nie betyds die nodige kerninfrastruktuur in plek gehad het nie. Die Minister se vinnige dissiplin\u00eare optrede<\/a> teen senior amptenare was noodsaaklik, want administratiewe versuime kan nie toegelaat word om \u2019n proses wat juis oor aanspreeklikheid gaan, te ontspoor nie. Die positiewe kant is dat ondersoekers steeds voortgegaan het met hul werk deur getuies te ondervra, dokumente te verseker en saakl\u00eaers voor te berei. Momentum bly die beste teenmiddel vir skeptisisme.<\/p>

Die omvang van die werk in \u2019n proses van hierdie aard is ontsaglik. Die Kommissie sal minstens ondersoek<\/a> instel na bewyse van sindikaat-invloed oor die SAPD (insluitend Misdaadintelligensie en die Politieke Moorde-taakspan), al drie Gautengse metropolisiedepartemente, die NVG, die Staatsveiligheidsagentskap, Korrektiewe Dienste, hofadministrasie en die regbank. Daardie lys verteenwoordig \u2019n spektrum van die oppergesag van die reg. Enige bevinding dat hierdie instellings gekompromitteer is, moet gepaard gaan met oplossings wat sterk genoeg is om politieke druk en kriminele teenstand te weerstaan.<\/p>

Ons begin egter nie van nuuts af nie. Nie so lank gelede nie, het die Zondo-kommissie<\/a> ontbloot hoe magsnetwerke staatsinstellings verdraai het en dit het uitgebreide vervolgings en strukturele hervormings aanbeveel. Die stadige opvolg sedertdien dien as waarskuwing. Waarheid sonder afdwinging erodeer openbare vertroue. Die Nugent-kommissie<\/a> by die SAID is die antitese. Duidelike tussentydse bevindinge het vinnige optrede en institusionele herstel moontlik gemaak. Daarenteen herinner die Khampepe-ondersoek<\/a> na die versuim om apartheidsera-WVK-sake te vervolg, ons daaraan dat uitgestelde geregtigheid in wese ontkende geregtigheid is en dat die verdoeseling van l\u00eaers net tyd koop vir oortreders, nie vir slagoffers nie.<\/p>

Die les vir Madlanga is eenvoudig. Sit die feite helder uiteen, noem die besluitnemers en prioritiseer die stappe om daaraan uitvoering te gee. Dring dan onverpoos daarop aan dat dit uitgevoer word.<\/p>

Hoe behoort sukses, in konkrete terme te lyk?<\/p>

Eerstens,<\/strong> beskerm die bewyse en die getuies. Die oordrag<\/a> van die 121 politieke-moorddossiere na die Kommissie vir integriteitstoetse was \u2019n positiewe stap. Daardie benadering moet uitgebrei word om digitale saakl\u00eaers te kopieer en te verse\u00ebl, betroubare bewaringskettings in plek te stel en \u2019n veilige openbaarmakingskanaal te skep vir amptenare wat kan aantoon hoe dossiere weggeneem is, ondersoeke gesaboteer is, \u00f3f aanklaers onder druk geplaas is. Sonder sulke maatre\u00ebls loop die ondersoek die gevaar om net skaduwees na te jaag.<\/p>

Tweedens,<\/strong> publiseer die padkaart. \u2019n Weeklikse operasionele bulletin behoort beskikbaar gestel te word. Al bly sekere inligting sensitief, skrik ware deursigtigheid inmenging af en stel dit die Parlement, burgerlike samelewing en die publiek in staat om vordering dop te hou.<\/p>

Derdens,<\/strong> verseker tydsgebonde tussentydse optrede. Waar bewyse dit regverdig, moet die Kommissie onmiddellike skorsings, deeglike keuringsprosesse en interne dissiplin\u00eare stappe vir betrokke amptenare aanbeveel. Ook verpligte leefstyloudits en bevriesing van bates vir diegene wat ge\u00efmpliseer word en dringende opdragte om toesig-, verkrygings- en informantdatabasisse te beveilig wat kwesbaar is vir kompromittering. Indien bestaande wetgewing sulke stappe vertraag, behoort die President en Kabinet binne weke – nie maande nie – geteikende wysigings aan die Parlement voor te l\u00ea.<\/p>

Vierdens,<\/strong> laat die Parlement sy toesig verdien. Die Kommissie se tussentydse verslae behoort ontwerpresolusies in te sluit wat die Nasionale Vergadering binne 14 dae moet aanneem. Soos duidelike tydlyne vir die uitvoerende gesag, verslagdoeningspligte vir die betrokke instansies en \u2019n permanente veelpartykomitee wat die implementering monitor. Demokrasie word nie gedien as bevindinge net ter tafel gel\u00ea word en dan spoorloos verdwyn nie.<\/p>

Hoekom so \u2019n vlak van dissipline? Omdat die prys van mislukking onmiddellik \u00e9n generasies lank gevoel word. Wanneer politieke moorde ongestraf bly, swyg gemeenskappe liefs om hulself te beskerm. Wanneer dwelmkartelle hofdossiere kan koop, word township-ekonomie\u00eb gyselaar geneem. Wanneer aanklaers onder druk geplaas word en regters se status deur die modder gesleep word, tree eerlike amptenare terug en verdwyn talent. Vir jong Suid-Afrikaners wat wonder of hulle \u2019n toekoms hier kan bou, bepaal die geloofwaardigheid van die regstelsel \u00f3f meriete beloon word en \u00f3f veiligheid werklik beskerm word.<\/p>

Sommige<\/a> sal s\u00ea n\u00f3g \u2019n kommissie is maar net \u2019n herhaling van die verlede. Die verskil l\u00ea egter in uitvoering. Madlanga se span het die mag om kriminele prosesse nou te loods en het die voordeel van Zondo se bloudruk en die duidelikheid van Nugent se voorbeeld. Daarby is die publiek vandag meer ingelig, beter genetwerk en minder geneig om verskonings te aanvaar. Dit is sowel \u2019n geleentheid as \u2019n uitdaging.<\/p>

Dit is \u2019n oomblik om die eenvoudige burgerlike kontrak te herstel. As jy eerlik is, beskerm die staat jou, maar as jy korrup is, vervolg die staat jou. Die Grondwet<\/a> wys die pad. Artikel 1 bind ons aan die oppergesag van die reg en die Handves van Regte veronderstel \u2019n staat wat lewe, waardigheid en vryheid kan beskerm. Die Madlanga-kommissie kan help om praktyk en beginsel weer in lyn te bring, mits die land op resultate aandring.<\/p>

Hier is \u2019n eenvoudige toets wat die publiek in die komende weke kan toepas:<\/p>