{"id":34439,"date":"2025-08-26T09:29:16","date_gmt":"2025-08-26T07:29:16","guid":{"rendered":"https:\/\/fwdeklerk.org\/?p=34439"},"modified":"2025-08-26T09:33:05","modified_gmt":"2025-08-26T07:33:05","slug":"groeiende-werkloosheid-en-die-grondwetlike-noodsaklikheid-van-n-inklusiewe-geslaggelyke-ekonomie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/groeiende-werkloosheid-en-die-grondwetlike-noodsaklikheid-van-n-inklusiewe-geslaggelyke-ekonomie\/","title":{"rendered":"GROEIENDE WERKLOOSHEID EN DIE GRONDWETLIKE NOODSAKLIKHEID VAN \u2019N INKLUSIEWE, GESLAGGELYKE EKONOMIE"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ondersteun die werk van die FW de Klerk Stigting<\/strong><\/p>

Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org<\/a> of skandeer die QR-kode hieronder.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tRead this article in English<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

GROEIENDE WERKLOOSHEID EN DIE GRONDWETLIKE NOODSAKLIKHEID VAN \u2019N INKLUSIEWE, GESLAGGELYKE EKONOMIE<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Uitgereik deur Ismail Joosub namens die FW de Klerk Stigting op 26\/08\/2025<\/em><\/p>

\u00a0<\/p>

In die lig van GeldSlim-week 2025 en Vrouemaand moet ons met hernude dringendheid na Suid-Afrika se werklikhede rondom werk kyk. Suid-Afrika se werkloosheidskrisis het verdiep. Die jongste Kwartaallikse Arbeidsmagopname<\/a> (\u201cQLFS\u201d) toon dat die amptelike werkloosheidsyfer in K2:2025 tot 33,2%<\/strong> gestyg het – 140 000 meer mense is werkloos as in die vorige kwartaal, terwyl slegs 19 000 nuwe werksgeleenthede geskep is. Die uitgebreide koers<\/a> bly \u2019n onaanvaarbare 42,9%.<\/strong><\/p>

Ons grondwetlike maatstaf is duidelik. Artikel 10<\/a> waarborg die inherente waardigheid van elkeen; artikel 22<\/a> beskerm die vryheid om \u2019n beroep, ambag of professie te kies; en artikel 9<\/a> vereis gelyke beskerming en voordeel van die reg, wat onbillike diskriminasie verbied – ook op grond van geslag of gender. Ekonomiese beleid en administrasie wat miljoene mense van werk of ondernemingsgeleenthede uitsluit, ondermyn hierdie regte en die belofte van werklike gelykheid.<\/p>

Die swaarste las rus op jongmense. Jeugwerkloosheid<\/a> (15-34 jaar) staan tans op 46,1%, wat intergenerasionele armoede verstewig en sosiale samehorigheid verswak. Om vertroue te herstel, verg sigbare paaie van leer tot verdienste – vakleerlingskappe, ambagsopleiding, gemeenskapsgebaseerde werkservaring en kleinsake-inkubasie wat uiteindelik in werklike werkgeleenthede moet uitmond.<\/p>

Vroue staar \u2019n merkbaar harder werklikheid in die gesig. Die nasionale werkloosheidsyfer staan op 33,2%<\/strong>, maar vir vroue is dit 35,9%<\/strong> teenoor 31,0%<\/strong> vir mans – \u2019n gaping van 4,9<\/strong> persentasiepunte. Die verskil in arbeidsmagdeelname<\/a> bly eweneens wyd: 65,6%<\/strong> van mans van werkende ouderdom is in die arbeidsmag, vergeleke met 54,9%<\/strong> van vroue – wat neerkom op miljoene vroue wat van die hoofstroom van die ekonomie uitgesluit word.<\/p>

Onderwys help, maar sluit die gaping nie. Onder gegradueerdes is die algehele werkloosheidsyfer 12,2%<\/strong>, maar vroulike gegradueerdes ervaar 15,0%<\/strong> werkloosheid teenoor 8,9%<\/strong> vir mans. Onder diegene sonder matriek is werkloosheid vir vroue 42,8%<\/strong> (mans 37,0%);<\/strong> selfs op matriekvlak verbreed die geslagsgaping (39,3%<\/strong> vir vroue teenoor 31,7% <\/strong>vir mans). Hierdie patrone<\/a> weerspie\u00ebl sistemiese struikelblokke wat oor die hele vaardigheidspektrum voortduur.<\/p>

Sektor- en beroepsegregasie vererger die probleem. Byna \u2019n derde<\/a> van vroue in diens (32,8%)<\/strong> werk in gemeenskaps- en maatskaplike dienste, gevolg deur handel (20,6%),<\/strong> finansies (18,0%)<\/strong> en privaat huishoudings (11,4%).<\/strong> Hulle bly egter onderverteenwoordig in vervoer (2,5%<\/strong>), konstruksie (1,9%<\/strong>) en mynbou (1,0%<\/strong>). Slegs 6,8% <\/strong>van vroue in diens beklee bestuursposisies (mans 10,7%<\/strong>), terwyl \u2019n groter deel in element\u00eare, klerklike en verkoopsrolle gekonsentreer is.<\/p>

Kwetsbaarheid is die sigbaarste in die informele en onbeskermde ekonomie. Byna 1,2 miljoen vroue – 15,9%<\/strong> van alle werkende vroue – is in die informele sektor werksaam, dikwels sonder skriftelike kontrakte, pensioenvoorsiening of mediese dekking. Die informele indiensnemingskoers vir vroue staan op 27,2%, <\/strong>wat beteken dat meer as een uit elke vier werkende vroue sonder basiese beskerming is. Versorgingsverpligtinge hou vroue verder uit die arbeidsmag: in die tweede kwartaal van 2025<\/a> het 2,1 miljoen mense \u201chuisvrou\u201d as rede vir onaktiwiteit aangegee – ongeveer 88%<\/strong> van di\u00e9 groep was vroue.<\/p>

Internasionaal gesien is ons posisie onhoudbaar: die Internasionale Arbeidsorganisasie<\/a> projekteer die w\u00eareldwye werkloosheidsyfer vir 2024 op sowat 4,9%<\/strong> – dramaties laer as Suid-Afrika s\u2019n.<\/p>

By verlede maand se FW de Klerk Insluitende Ekonomie-konferensie<\/a> het ons \u2019n praktiese agenda voorgel\u00ea om vertroue, beleggings en werkskepping te herstel – veral vir vroue en die jeug. Die Stigting beklemtoon weer dat konstitusionalisme en insluiting mekaar wedersyds versterk: regte-respekterende instellings, skoon en bekwame administrasie (artikel 195<\/a>), en voorspelbare, re\u00eblgebaseerde ekonomiese bestuur is onontbeerlike voorwaardes vir werkskepping en volhoubare groei.<\/p>

Daarom doen die FW de Klerk-stigting \u2019n beroep op \u2019n onmiddellike, geslagsresponsiewe werkkompak wat gegrond is in grondwetlike beginsels en meetbare uitkomste:<\/p>

Verwyder toetredingshindernisse vir vroue- en jeugbesit-KMMO\u2019s deur lisensi\u00ebring te vereenvoudig, rompslomp te sny en toegang tot bekostigbare mikrofinansiering en openbare verkrygingsgeleenthede uit te brei \u2013 met deursigtige, mededingende prosesse:<\/p>