{"id":33297,"date":"2025-07-11T16:45:10","date_gmt":"2025-07-11T14:45:10","guid":{"rendered":"https:\/\/fwdeklerk.org\/?p=33297"},"modified":"2025-07-11T16:45:39","modified_gmt":"2025-07-11T14:45:39","slug":"n-jaar-van-kontraste-vooruitgang-en-terugslaae-in-suid-afrikaanse-onderwys","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/n-jaar-van-kontraste-vooruitgang-en-terugslaae-in-suid-afrikaanse-onderwys\/","title":{"rendered":"\u2019N JAAR VAN KONTRASTE: VOORUITGANG EN TERUGSLAAE IN SUID-AFRIKAANSE ONDERWYS"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ondersteun die werk van die FW de Klerk Stigting<\/strong><\/p>

Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org<\/a> of skandeer die QR-kode hieronder.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tRead this article in English<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

\u2019N JAAR VAN KONTRASTE: VOORUITGANG EN TERUGSLAAE IN SUID-AFRIKAANSE ONDERWYS<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Uitgereik deur Sonia Twongyeirwe namens die FW de Klerk Stigting op 11\/07\/2025<\/em><\/p>

\u00a0<\/p>

Inleiding<\/strong><\/p>

Die FW de Klerk Stigting se 2024 Menseregteverslagkaart<\/a> bied \u2019n duidelike en omvattende beoordeling van die stand van fundamentele regte ingevolge die Suid-Afrikaanse Grondwet. Een van die sleutelgebiede waarop gefokus word, is die reg op onderwys soos vervat in artikel 29<\/a>. Dit sluit elke burger se reg op basiese en verdere onderwys in, en \u2013 waar dit redelikerwys doenlik is \u2013 die reg om daardie onderwys in \u2019n amptelike taal van hul keuse by openbare instellings te ontvang.<\/p>

\u00a0<\/p>

Vooruitgang en Verdere Stappe<\/strong><\/p>

In 2024<\/a>, het Suid-Afrika \u2019n historiese matriekslaagsyfer van 87,3% behaal \u2013 die hoogste in die land se geskiedenis<\/a> en \u2019n toename van byna 5% vanaf 2023 se 82,9%. Van di\u00e9 wat geslaag het, het 47,8% gekwalifiseer vir toelating tot Baccalaureus-studies (d.w.s. universiteitsvrystelling). Verder, nadat die Wet op die Agtiende Wysiging van die Grondwet, 2023<\/a>, in werking tree, sal die Grondwet gewysig word om Suid-Afrikaanse Gebaretaal as \u2019n amptelike taal te erken. (Ten tyde van skrywe, moet die President nog \u2019n datum vir die wet se inwerkingstelling via \u2019n proklamasie in die Staatskoerant bepaal.) Die Departement van Basiese Onderwys het ook beduidende vordering gemaak met die bevordering van inheemse tale in skole deur die suksesvolle Oos-Kaapse Moedertaalgebaseerde Tweetalige Onderwysmodel<\/a>, wat landwyd uitgebrei sal word. Die doel is dat die 2025-leerdergroep hul prim\u00eare onderwys in hul moedertaal voltooi en hul Algemene Onderwyssertifikaat-eksamen in 2030 afl\u00ea, gevolg deur hul Nasionale Senior Sertifikaat-eksamen in 2033.<\/p>

\u00a0<\/p>

Struikelblokke en Terugslae<\/strong><\/p>

Die BELA-wet: Sentrale beheer ten koste van gemeenskappe<\/u><\/p>

Die Wysigingswet op Wette op Basiese Onderwys, 2024<\/a> (alom bekend as die \u201cBELA-wet\u201d), is op 13 September 2024 deur die President onderteken en het op 24 Desember 2024<\/a> in werking getree. Die BELA-wet kriminaliseer ouers (met tot 12 maande gevangenisstraf) indien hulle versuim om hul kind vanaf graad R in te skryf. Dit is kommerwekkend dat die kriminalisering van ouers as \u2019n oplossing beskou word; een wat oneweredig sosio-ekonomies kwesbare gesinne sal raak. Die BELA-wet verleen ook aan die Staat magte om besluite<\/a> wat deur ouers via Skoolbeheerliggame (\u201cSBLe\u201d) geneem is, te oorheers \u2013 insluitend toelatings- en taalbeleid besluite. Dit ondermyn demokrasie op voetsoolvlak deur mag weg te neem van ouers en plaaslike gemeenskappe en mag lei tot minder ouerbetrokkenheid in skoolregering, wat die skool se vermo\u00eb om op plaaslike behoeftes te reageer, kan verminder. SBLe moet egter weet dat provinsiale hoofde van onderwys ni\u00e9 onbeperkte magte ontvang het ni\u00e9; verskeie vereistes<\/a> moet nagekom word voordat departemente skoolbeleide mag wysig. Die Minister is ook versoek<\/a> om BELA-opleiding vir amptenare te prioritiseer om magsmisbruik te voorkom.<\/p>

Die toestand van die Nasionale Studente Finansi\u00eble Hulpskema \u2013 \u2019n slag teen geleenthede<\/u><\/p>

Die Grondwet verplig die Staat om die reg op verdere onderwys in \u2018n toenemende mate beskikbaar en toeganklik te maak vir almal deur redelike maatre\u00ebls (artikel 29(1)(b)<\/a>). Die Nasionale Studente Finansi\u00eble Hulpskema (alombekend as \u201cNSFAS\u201d) is die meganisme waardeur die Staat dit beoog. Die bedanking van die voorsitter van die NSFAS-raad en die besluit<\/a> van die minister van ho\u00ebr onderwys en opleiding in April 2024 om die raad te ontbind en NSFAS onder administrasie te plaas, weerspie\u00ebl sistemiese mislukkings. Hierdie mislukkings benadeel beide studente en die toekoms van Suid-Afrika se ekonomie.<\/p>

Fiskale strengheid in die klaskamer \u2013 die prys van begrotingskortings<\/u><\/p>

Verskeie provinsiale onderwysdepartemente het beduidende strukturele aanpassings gemaak<\/a> om ernstige begrotingskortings<\/a> in 2024 te hanteer:<\/p>