{"id":32792,"date":"2025-06-19T15:29:55","date_gmt":"2025-06-19T13:29:55","guid":{"rendered":"https:\/\/fwdeklerk.org\/?p=32792"},"modified":"2025-06-25T17:04:27","modified_gmt":"2025-06-25T15:04:27","slug":"hervorming-van-die-nvg-vereis-n-nuwe-generasie-om-verandering-te-bevorder","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/hervorming-van-die-nvg-vereis-n-nuwe-generasie-om-verandering-te-bevorder\/","title":{"rendered":"HERVORMING VAN DIE NVG VEREIS ‘N NUWE GENERASIE OM VERANDERING TE BEVORDER"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ondersteun die werk van die FW de Klerk Stigting<\/strong><\/p>

Vir meer inligting oor skenkings kontak info@fwdeklerk.org<\/a> of skandeer die QR-kode hieronder.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tRead this article in English<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

HERVORMING VAN DIE NVG VEREIS 'N NUWE GENERASIE OM VERANDERING TE BEVORDER <\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Uitgereik deur Ismail Joosub namens die FW de Klerk Stigting op 19\/06\/2025<\/em><\/p>

\u00a0<\/p>

Die Nasionale Vervolgingsgesag (\u201cNVG\u201d) van Suid-Afrika is oorspronklik gesien as \u2019n sentrale instelling wat die oppergesag van die reg moes handhaaf en misdaad moes beveg deur middel van onpartydige vervolging – soos bevestig in artikel 179(4) van die Grondwet<\/a>, wat bepaal dat dit sonder vrees, begunstiging of vooroordeel moet geskied. Die wydverspreide opvatting dat die NVG ten volle onafhanklik is, is egter nie regtens korrek nie. Ingevolge artikel 179(6) van die Grondwet<\/a> dra die Minister van Justisie \u201cfinale verantwoordelikheid\u201d oor die NVG en moet hy saamstem met alle beleidsbesluite. Daarby is die NVG administratief deel van die Departement van Justisie, waar die Direkteur-Generaal van die departement as sy rekenpligtige beampte dien. Hierdie strukturele bepalings wek ernstige vrae oor die NVG se werklike vryheid van uitvoerende inmenging.<\/p>

Hierdie kommer is verder beklemtoon deur \u2019n belangrike uitspraak van die Konstitusionele Hof in 2011 in Glenister v President van die Republiek van Suid-Afrika<\/em><\/a> (\u201cGlenister<\/em>\u201d), wat bevestig het dat die NVG se bevoegdhede om korrupsie te bestry grondwetlik onvoldoende was. N\u00e1 di\u00e9 uitspraak is die taak om korrupsie te ondersoek oorgedra van die NVG se Skerpioene-eenheid na die Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek (\u201cDVPO\u201d), oftewel die Valke – \u2019n eenheid binne die Suid-Afrikaanse Polisiediens. Hierdie verskuiwing, wat algemeen beskou word<\/a> as \u2019n terugslag vir die doeltreffendheid van vervolging, het ernstige gevolge vir die strafregstelsel gehad, aangesien die Valke nie die mate van institusionele onafhanklikheid het wat die Hof vereis het nie.<\/p>

Ten spyte van hierdie beperkings het die NVG in sy vroe\u00ebre jare \u2019n relatiewe mate van sukses behaal<\/a>, met sleutelvervolgings wat bygedra het tot groter aanspreeklikheid. Oor tyd heen is sy vermo\u00eb egter ernstig ondermyn deur sistemiese probleme – vererger deur politieke inmenging<\/a>, swak leierskapaanstellings<\/a> en onvoldoende befondsing<\/a>. Die NVG het nog nooit \u2019n Nasionale Direkteur van Openbare Vervolging (\u201cNDOV\u201d) gehad wat sy <\/strong>volle termyn uitgedien het nie<\/strong><\/a>. Veral gedurende die Zuma-administrasie het polities-belynde aanstellings<\/a> tot di\u00e9 sleutelposisie die instelling se vermo\u00eb tot onpartydige optrede onder verdenking geplaas en openbare vertroue geskaad. Institusionele onstabiliteit, saam met die geleidelike uitholling van interne kapasiteit, het daartoe gelei dat gespesialiseerde eenhede soos die Bateverbeurdingseenheid nou ernstig onderbeman is. Daar word selfs berig dat <\/strong>byna 50%<\/strong><\/a> van sleutelposisies vakant is, wat die NVG swak toegerus laat om die toenemend komplekse sake wat dit moet hanteer, te bestuur.<\/strong><\/p>

Die gevolge van hierdie tekortkominge blyk duidelik uit verskeie onlangse ho\u00ebprofiel-vervolgings wat in duie gestort het. In die saak van Moroadi Cholota<\/a>, \u2019n voormalige assistent van die Vrystaatse Premier Ace Magashule, het die NVG nagelaat om die korrekte regsmeganisme vir \u2019n uitleweringsversoek te gebruik – met die gevolg dat die aanklagte laat vaar moes word. In die korrupsieverhoor van die voormalige Eskom-uitvoerende hoof, Matshela Koko<\/a>, kon die NVG nie die omvangryke digitale bewyse betyds verwerk nie. Hierdie voorvalle is nie afsonderlike mislukkings nie, maar dui op \u2019n dieper, strukturele verval van die instelling. Dit ondermyn die publiek se vertroue in die regstelsel en versterk die gevaarlike persepsie dat polities gekonnekteerde individue bo die reg verhewe is.<\/p>

Dit is belangrik om te besef dat hierdie institusionele mislukkings nie bloot tegniese of administratiewe tekortkominge is nie. Hulle tref die hart van die grondwetlike belofte van geregtigheid, billikheid en aanspreeklikheid. Artikel 179(2)<\/a> plaas die verantwoordelikheid op die NVG om strafregtelike verrigtinge namens die staat in te stel. Wanneer die NVG nie hierdie mandaat doeltreffend uitvoer nie, word die publiek se vertroue in die staat se vermo\u00eb om die oppergesag van die reg te handhaaf ernstig geskaad – veral in \u2019n era wat steeds herstel van die skade wat staatskaping aangerig het.<\/p>

Die grootste ontnugtering word onder die jeug gevoel. \u2019n Generasie wat in \u2019n grondwetlike demokrasie grootgeword het, verwag gelyke behandeling onder die reg – nie \u2019n regstelsel waarin die magtiges met straffeloosheid wegkom, terwyl die weerloses met vertragings gekonfronteer word nie. Wanneer vervolgings misluk of tot stilstand kom weens onbevoegdheid of politieke inmenging, leer jong Suid-Afrikaners \u2019n gevaarlike les: Dat geregtigheid onderhandelbaar is en dat die stelsel nie betroubaar is nie.<\/strong> Dit verlam demokratiese ontwikkeling en versterk sinisme teenoor staatsinstellings.<\/p>

Tog het die NVG, ten spyte van sy huidige disfunksie, steeds potensiaal \u2014 maar slegs as politieke wil en openbare druk saamwerk om werklike hervorming te bewerkstellig. Die proses vir die aanstelling van die NDOV moet ontpolitiseer, deursigtig en onderhewig aan streng openbare ondersoek wees. Hoewel die Grondwet tans bepaal dat die President hierdie aanstelling maak, verdien voorstelle<\/a> om hierdie bepaling te wysig – soos di\u00e9 van die Demokratiese Alliansie (\u201cDA\u201d) – ernstige oorweging. Die DA stel voor dat<\/a> die NDOV eerder deur die Parlement aangestel word n\u00e1 \u2019n oop en deursigtige keuringsproses, sodat onbehoorlike uitvoerende invloed uitgeskakel kan word.<\/p>

Intussen lyk dit asof die ANC \u2019n afsonderlike institusionele pad volg, gebaseer op die aanbevelings van die Nasionale Raadgewende Raad oor Teenkorrupsie<\/a> (\u201cNRRT\u201d), wat die instelling van \u2019n Kantoor vir Openbare Integriteit voorstel. Daar is egter ernstige grondwetlike vrae oor hierdie benadering. Kritici voer aan dat NRRT se voorkeur vir \u2019n multi-agentskapmodel reeds in Suid-Afrika gefaal het, in stryd is met die Glenister<\/em><\/a>-uitsprake<\/a>, en nie oor die onafhanklikheid beskik wat beide die Grondwet en internasionale teenkorrupsie-verpligtinge vereis nie. Soos Paul Hoffman SC waarsku<\/a>, kan die aanvaarding van hierdie aanbevelings bo die DA se hofgebaseerde voorstelle tot litigasie lei en die vestiging van doeltreffende teenkorrupsie-instellings verder vertraag.<\/p>

Boonop wys bre\u00ebr hervormingsvoorstelle die pad na \u2019n vervolgingstelsel wat met beide geloofwaardigheid en doeltreffendheid funksioneer. Dit sluit die volgende in<\/a>:<\/p>