{"id":1725,"date":"2019-07-03T08:00:00","date_gmt":"2019-07-03T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/fwdeklerk.org\/artikel-goed-funksionerende-munisipaliteite-deel-van-president-ramaphosa-se-droom-of-n-voortgaande-nagmerrie\/"},"modified":"2021-07-20T20:59:58","modified_gmt":"2021-07-20T18:59:58","slug":"artikel-goed-funksionerende-munisipaliteite-deel-van-president-ramaphosa-se-droom-of-n-voortgaande-nagmerrie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fwdeklerk.org\/af\/artikel-goed-funksionerende-munisipaliteite-deel-van-president-ramaphosa-se-droom-of-n-voortgaande-nagmerrie\/","title":{"rendered":"ARTIKEL: GOED FUNKSIONERENDE MUNISIPALITEITE – DEEL VAN PRESIDENT RAMAPHOSA SE DROOM OF \u2018N VOORTGAANDE NAGMERRIE?"},"content":{"rendered":"

Die tweede saak is die jaarlikse verslag van die Ouditeur-Generaal Kimi Makwetu, oor die finansi\u00eble welstand van Suid-Afrika se 257 munisipaliteite – waarvan net 18 \u2018n \u201cskoon oudit\u201d ontvang het – selfs minder as die powere 33 laasjaar. Hierdie jaarlikse verslag is \u2018n herhalende verskynsel, maar dit word erger. Die Ouditeur-Generaal (OG) skryf dat die meeste munisipaliteite hulle bevindings ignoreer, en selfs ouditpersoneel intimideer en probeer druk uitoefen om bevindinge te verander of uit verslae te laat. Twaalf van 18 skoon oudits was in die Wes-Kaap en in die hele Limpopo, Noordwes en Vrystaat was daar nie \u2018n enkele skoon oudit nie.<\/p>\n

Die Grondwet is duidelik: daar is drie sfere van regering wat \u201conderskeidend, onderling afhanklik en onderling verbonde is\u201d. Dit word ook \u201csamewerkende regering\u201d genoem (artikel 40(1)). In artikel 41(1) word bepaal dat alle regeringsfere \u201cdoeltreffende, deursigtige, verantwoordingspligtige en samehangende regering vir die Republiek as geheel voorsien\u201d – dit sluit plaaslike regering in. Daarby stel artikel 152(1) dat die doelwitte van plaaslike regering onder andere is die voorsiening van \u201cdemokratiese en verantwoordingspligtige regering\u201d en volhoubare dienste, en die bevordering van maatskaplike en ekonomiese ontwikkeling en \u0149 veilige en gesonde omgewing. \u2018n Munisipaliteit moet volgens artikel 153(a) sy administrasie en sy begrotings- en beplanningsprosesse so struktureer en bestuur dat voorrang verleen word aan die basiese behoeftes van die gemeenskap, en dat die maatskaplike en ekonomiese ontwikkeling van die gemeenskap bevorder word. Dit kan nie duideliker wees nie. En tog gebeur dit nie. Volgens die OG se verslag en Astral se ervaring is dit grootliks afwesig. Die meerderheid munisipaliteite in Suid-Afrika kom dus nie hulle grondwetlike pligte na nie.<\/p>\n

In Astral se geval, was daar ook \u2018n groot mate van moedswilligheid, territoriale beheptheid en persoonlike belange wat \u2018n rol gespeel het. Sedert die waterprobleem in Maart begin het, was die Munisipaliteit (beide amptenare en politici) grootliks onbeskikbaar. Ten spyte van \u2018n krisis, is telefone nie beantwoord nie en daar was niemand op kantoor nie. Ten spyte van die feit dat MISA (die Municipal Infrastructure Support Agency, wat deur die regering ondersteun word en uit oud-ingenieurs bestaan) reeds laasjaar op die probleme met waterinfrastruktuur gewys het, is niks daaraan gedoen nie. Toe Astral aan die begin van die krisis die Adjunk-Minister van die Departement van Handel en Nywerheid gevra het om \u2018n gesprek met die Munisipaliteit te kom fasiliteer, is hy uiters sleg deur die plaaslike amptenare en politici behandel – omdat hulle van mening was dat hy niks te s\u00ea het oor plaaslike sake nie! Dit is reeds bekend dat n\u00e1 Sasol se R35 miljoen skenking aan die Munisipaliteit, daar \u2018n vuisgeveg was oor wie die geld sou beheer. In Astral se geval het amptenare ewe neerbuigend ges\u00ea dat enige finansi\u00eble bydrae wat Astral sou maak om te help, nie noodwendig vir die waterkrisis gebruik sou word nie, maar in die diskresie van die Munisipaliteit gebruik sou word. En dit is ges\u00ea terwyl dit bekend is dat Astral die meerderheid \u201cmunisipale\u201d pompe self gekoop en die instandhouding daarvan gedoen het. Op \u2018n stadium was daar selfs sterk vermoedens dat, in \u2018n poging om hulleself te verontskuldig teenoor die gemeenskap wat nie water gekry het nie, die Munisipaliteit die gemeenskap laat verstaan het dat Astral \u201chulle\u201d water, steel. Dit het daartoe gelei dat die lede van die gemeenskap die reg in eie hande geneem het en die toevoer na die Astralanleg toegemaak en beskadig het.<\/p>\n

Die OG skryf die haglike toestand van munisipaliteite se finansies toe aan die gebrek aan verantwoordbaarheid en onvoldoende pogings om op wanoptrede of bedrog in finansi\u00eble- of voorsieningskettingbestuur (\u201csupply chain management\u201d) in te gaan. Nie-voldoening wat finansi\u00eble verliese en skade kan berokken, is op die hoogste vlak in jare. 92% van plaaslike owerhede is nie in lyn met wetgewing met betrekking tot bestuur en verkryging (\u201cprocurement\u201d) nie. \u2018n Ander rede vir die swak finansi\u00eble posisie van plaaslike owerhede, is hulle onvermo\u00eb om skuld in te vorder. Die ouditverslag wys verder spesifiek op die talle mislukkings in die ontwikkeling en onderhoud van infrastruktuur, insluitend paaie, sanitasie en water. Talle munisipaliteite het nie eers beleide oor roetine onderhoud nie.<\/p>\n

Wat uit al hierdie kwessies duidelik word is dat:<\/p>\n